Brexit’in işletmeler üzerinde yarattığı karamsarlık etkisi daha da artıyor

7 Ekim 2019

İngiliz ekonomisinde yüzde 80’lik payla lokomotif niteliğindeki hizmet sektörünün daralma sinyalleri vermesi, piyasalardaki ekonomik durgunluk endişelerini arttırdı.

Şirketlerin ihale ve tedarik def­terleri üzerinde inceleme yapan IHS Markit ve CIPS adlı kurumlar, şirketlerin hizmet alımları endek­sinin 50’nin altında olduğunu açık­ladı. 50’nin üzerindeki okumalar gelişmenin, altındakiler ise geri­lemenin işareti olarak görülüyor.

Buna göre şirketlerin hizmet alımları endeksi Ağustos’da 50,6 iken, Eylül’de 49,5’e düştü. Oysa, ekonomistlerin Eylül beklentisi 50,3’tü.

İmalat ve inşaat sektörlerini epeydir etkisi altında tutan eko­nomik daralma, üçüncü çeyreğin endişe verici rakamlarıyla hizmet sektörüne de sıçradığının işaretle­rini veriyor. İngiliz ekonomisinin sektör verileri, özellikle Eylül so­nuçlarıyla beraber beklenmedik bir tablo çizdi.

Pazardaki şirketlerin ihale ve satın alma defterlerini yorumla­yan kurumlar IHS Markit ve CIPS, istihdamda 9 yılın en düşük se­viyesine dönüldüğü sonucuna vardı. Ankete katılan şirketler, ayrılan elemanların yerine yenile­rini başlatamadıklarından ve müş­terilerinin siparişlerini Brexit ne­deniyle ertelediklerinden yakındı. Özellikle hizmet sektörünün tem­silcileri 2016’daki AB’den ayrılık referandumundan bu yana, sektö­rün en az iyimser olan grubunu teşkil ediyor.

Veriler, İngiltere ekonomisinin hizmetlerde, imalatta ve inşaatta yedi yıldır ilk kez art arda iki ay üst üste performans düşüklüğüne maruz kaldığını gösteriyor.

İngiltere şirketleri bu hafta, FTSE 100 endeksinin 2016’dan bu yana AB endeksleriyle arasındaki makasın ilk kez bu denli açılmasın­dan dolayı endişeli.

Analizciler, bu yıl telafi için gereken zamanın tükendiği ve Brexit’in 31 Ekim’de planlanan çıkış tarihine kadar iş yatırım­larını ve tüketici harcamalarını vurmaya devam edeceği endişe­sini taşıyor. Buna bağlı olarak İn­giltere Merkez Bankası’nın, faiz oranlarını düşürme olasılığının arttığı da piyasalarda dile geti­rilmeye başladı. Bu hafta gelen rakamlar, İngiltere’deki üretimin Eylül ayında üst üste beşinci ayda küçüldüğünü işaret ediyor. Ben­zer şekilde Euro bölgesi, ABD ve küresel borsalarda da endişelerin yaygın bir şekilde arttığı gözlem­leniyor.

Küresel ticaret gerginlikleri ve bunun sonucu olarak görülen ta­lep yavaşlaması, düşen üretimin de başlıca nedeni olarak değerlen­dirildi. Bundan en çok, otomotiv sektöründekiler şikayet ediyor.

ABD’nin bazı AB mallarına güm­rük vergileri uygulaması gibi et­kenlerin de üst üste gelmesiyle karamsarlık, etkisini daha da ar­tırıyor.

Şirket satın almalarını ifade eden PMI endeksi, İngiliz şirket­lerinin 2009 krizinden bu yana en büyük daralmayı yaşadığını or­taya koydu.

Eylül verilerinin ‘eksi’ gelme­siyle inşaat sektöründekiler hu­zursuz. Brexit’in etkisiyle bina talebinin azaldığını ve yeni sipa­rişler alamayınca da istihdamda azalmaya gitmek zorunda kaldık­larını bildirdiler.

CIPS’in grup direktörü Duncan Brock, Brexit’in yanısıra küresel ekonomi hareketlerinin de şir­ketleri, yakıt, yiyecek ve perso­nel masraflarında zora soktuğunu ve geleceğe yönelik iyimserliği de azalttığını açıkladı.

Brock, “Yapılan araştırmada bazı firmalar yurt dışındaki müş­terilerin siparişlerini ya erteledi­ğini ya da alışverişlerinde diğer AB ülkelerine yöneldiğini bildirdi. Brexit’in son ayında bunu tersine çevirecek bir öngörüleri de yok” dedi.

IHS Markit’in baş işletme eko­nomisti Chris Williamson ise ve­rilerin ani bir şok şeklinde değil de sinsice gelişen bir talep da­ralması gibi geldiğini söyledi ve “araştırma, ilk iki çeyrekteki dü­şüşün ardından bir ekonomik durgunluğa ve GSMH’da %0.1’lik bir gerilemeye işaret ediyor” diye ekledi. Williamson, “Artan ürkü­tücü sonuçların, İngiltere Merkez Bankası’nı politika değişikliğiyle ilişkilendirilecek olan bölgelere doğru iteceğini, faiz oranlarındaki bir sonraki hareketin ise düşüş olacağını tahmin ediyoruz” dedi.