“Enflasyon ve beklentiler, savaşın şiddetine ve süresine bağlı”

26 Mart 2026

Uluslararası Para Fonu (IMF) Sözcüsü Julie Kozack, Orta Doğu’daki gerilimin küresel ekonomiye etkisinin büyük ölçüde çatışmanın süresine ve şiddetine bağlı olacağını belirterek, petrol fiyatlarındaki artışın uzun sürmesi halinde küresel manşet enflasyonun yükselebileceğini, üretimin ise azalabileceğini ifade etti.

Orta Doğu’daki çatışmanın ekonomik etkilerine ilişkin basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Kozack, şimdiden önemli aksaklıklar gördüklerini, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının dünya petrolünün ve deniz yoluyla taşınan LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sine erişimi kestiğini anlattı.

Kozack, Körfez bölgesi ve İran’daki enerji altyapısının zarar gördüğüne işaret ederek, bu durumun petrol ve doğal gaz üretimini aksattığını söyledi.

Bu aksamaların küresel ekonomi, bölgesel ekonomiler ve ülke ekonomileri üzerindeki etkilerini değerlendirirken izledikleri üç ana kanal olduğunu kaydeden Kozack, bunların emtia fiyatları, enflasyon ve enflasyon beklentileri ile finansal koşullar olduğunu aktardı.

Petrol ve doğal gaz fiyatlarının son bir ayda yüzde 50’den fazla arttığını belirten Kozack, gübre sevkiyatlarının da aksadığını ve bu durumun taşımacılıktaki aksamalarla birlikte gıda fiyatlarında artış riskini yükselttiğini dile getirdi.

Kozack, emtia fiyat artışlarının etkilerinin her ülkenin kendi koşullarına bağlı olacağını kaydetti.

Enflasyon ve enflasyon beklentilerine ilişkin Kozack, enerji fiyatlarının uzun süre yüksek kalmasının manşet enflasyonu yukarı çekeceğini, bunun daha geniş kapsamlı enflasyon üzerinde “ikinci tur etkiler” olarak adlandırılabilecek etkilerin ve enflasyon beklentileri üzerinde etkilerinin olup olmayacağı açısından IMF ve merkez bankalarının dikkatle izleyeceği bir konu olduğunu aktardı.

Kozack, “Küresel ekonomi genelinde, enerji fiyatlarındaki şoklara tarihsel açıdan baktığımızda, genel bir kural olarak, petrol fiyatındaki her yüzde 10’luk artış, diyelim ki bu yılın geri kalanı boyunca sürerse, küresel manşet enflasyonda 40 baz puanlık bir artışa ve küresel üretimde yüzde 0,1 ile yüzde 0,2 arasında bir düşüşe yol açabilir” dedi.

Finansal koşullara da değinen Kozack, küresel piyasalarda tepkiler gördüklerini, hisse senedi fiyatlarının düştüğünü, ABD, Birleşik Krallık ve Avrupa gibi gelişmiş ekonomiler dahil birçok ülkede tahvil getirilerinin yükseldiğini söyledi.

Kozack, gelişmekte olan ülkelerde de benzer eğilimlerin gözlendiğini, dalgalanmaların arttığını, ABD dolarının değer kazandığını ve bir dizi gelişmekte olan ülkenin para birimlerinin zayıfladığını kaydetti.

IMF’nin nisan ayında yayımlayacağı Dünya Ekonomik Görünüm raporunda hem ülke bazında hem de küresel ve bölgesel ekonomiler açısından kapsamlı bir güncelleme sunacaklarını belirten Kozack, “Elbette genel etki, büyük ölçüde çatışmanın süresine ve şiddetine bağlı olacaktır” dedi.

Orta Doğu’daki çatışmanın bölgesel etkilerine de değinen Kozack, Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin ekonomilerine etkisine ilişkin “İlk değerlendirmemize göre büyümenin zayıflaması bekleniyor” dedi.

Bölgede mali ve dış dengelerin etkileneceğini belirten Kozack, bazı ülkelerin, ihracatın ne kadar hızlı bir şekilde yeniden başlayabileceğine bağlı olarak, yüksek enerji fiyatlarının üretimdeki düşüşü kısmen veya tamamen telafi edebileceğini ifade etti.

Kozack, Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin çoğunun önemli politika tamponlarına sahip olduğunu, bu ülkelerin son yıllarda politika çerçevelerini güçlendirmek, ekonomik çeşitliliği teşvik etmek ve lojistik altyapıyı iyileştirmek için reformlar yaptıklarını anımsatarak, tüm bunların bu ülkelerin dayanıklılığını artırmaya yardımcı olduğunu kaydetti.

Avrupa’da ise temel etki kanalının enerji fiyatları olduğunu belirten Kozack, bölgenin enerji ithalatına bağımlı olması nedeniyle en önemli etkinin bu kanaldan geleceğini, ayrıca finansal koşulların sıkılaşmasının da diğer bölgelerde olduğu gibi Avrupa’yı da etkileyeceğini vurguladı.

Kozack, Orta Doğu’daki çatışma dikkate alındığında merkez bankalarına yönelik tavsiyelerinin sorulması üzerine ise “Merkez bankalarına tavsiyemiz, enerji fiyatlarındaki bu artış karşısında tetikte olmaları ve özellikle enflasyon beklentileri üzerinde olası etkilerinin ne olabileceğini incelemeleridir” ifadelerini kullandı.