Çöküşte ki ana caddeleri canlandırmak için 5 milyar sterlin gerekiyor

10 Temmuz 2025

Düşük gelirli bölgelerde alışveriş gücü yok, reformlar yetersiz kalıyor

İngiltere’de çarşıların ve şehir merkezlerinin yeniden canlandırılabilmesi için 5 milyar sterline kadar yatırıma ihtiyaç olduğu bildirildi. Centre for Cities adlı düşünce kuruluşunun yayımladığı rapora göre, Yorkshire’daki Bradford, Güney Galler’deki Newport ve Lancashire’daki Blackpool gibi bölgelerde boş dükkan oranı Londra’nın iki katına ulaşmış durumda.

Raporda, ülke genelindeki şehir merkezlerinin sağlığının büyük farklılıklar gösterdiği vurgulandı. Kuruluş, yerel harcamaları artırmak için yetkililerin merkezi lokasyonlarda konut ve yüksek ücretli iş olanaklarına odaklanması gerektiğini bildirdi.

Perakendeciler ise yüksek işyeri vergilerinin ve istihdam maliyetlerinin düşürülmesi ile daha uygun otopark ücretlerinin çarşıları canlandırmaya yardımcı olabileceğini savunuyor.

Ancak rapora göre, “kusurlu” olarak nitelendirilen işyeri vergisi sisteminde yapılacak reformlar tek başına yeterli değil. Zira zaten pek çok mülk bu vergilerden muaf tutulmuş durumda.

Centre for Cities CEO’su Andrew Carter şu değerlendirmede bulundu:

“Araştırmamız gösteriyor ki çarşılar her yerde başarısız değil. Sorunun kaynağı yüzeyde değil, ekonomide. Tabela, kira veya otopark politikaları büyük resmi gözden kaçırıyor. Merkezde yaşayan insan sayısı az ve harcayacak paraları yoksa, çarşılar ne yapılırsa yapılsın canlanmaz.”

Varlıklı Bölgelerle Gelir Düşüğü Olanlar Arasında Uçurum

Varlıklı bölgelerde, alışverişin online’a kaymasıyla birlikte çarşılar yeme-içme ve eğlenceye yönelerek ayakta kalabiliyor. Ancak yoksul bölgelerde bu dönüşüm gerçekleşmiyor, çünkü harcayacak para yok.

Rapor şu ifadeyle özetlendi:

“Sıkıntı yaşayan çarşılar, ekonomik durgunluğun sonucudur, nedeni değil.”

York, Londra ve Edinburgh gibi daha varlıklı şehirlerde, harcamaların yaklaşık dörtte biri dışarıda yeme-içmeye gidiyor ve boş dükkan oranı %9’un altında. Londra’da bu oran %7,4. Buna karşın Bradford, Stoke ve Wigan gibi şehirlerde harcamaların sadece onda biri yeme-içmeye ayrılıyor ve boş dükkan oranı %16’nın üzerinde.

Yalnızca yüksek maaşlı işler değil, aynı zamanda şehir merkezine yakın yaşayan nüfusun yoğunluğu da yerel harcama kapasitesini belirleyen önemli bir faktör olarak gösteriliyor.

Boş Dükkan Oranı Nüfusa Göre Yüksek

Newport, Blackpool ve Sunderland gibi yerler, başarılı şehir merkezlerine kıyasla nüfuslarına oranla çok daha fazla mağazaya sahip. Öte yandan York gibi turizm gelirlerine sahip yerler, yüksek dükkân oranlarına rağmen canlılıklarını sürdürebiliyor.

Swindon ve Slough gibi bazı bölgelerde güçlü yerel ekonomiye rağmen mağazalar zorlanıyor, çünkü tüketiciler daha çok şehir dışındaki iş merkezlerinde çalışıyor.

İngiltere Perakende Konsorsiyumu (British Retail Consortium) şu açıklamayı yaptı:

“Şehir merkezlerinin alışveriş ve yeme-içme gibi çeşitli ticari faaliyetlerle dolu olması gerekiyor. Ancak eski işyeri vergisi sistemi, mağaza ve istihdam yatırımlarını sınırlayarak günlük ekonomi için gerekli olan hareketliliği engelliyor.”