İlk kez ev alacaklara yeni ISA: Lifetime ISA mı, yeni hesap mı?

İngiltere hükümeti, ilk kez ev alacaklara yönelik yeni bir ISA hesabı hazırlarken uzmanlar, ev için birikim yapmaya başlayacak kişilere 2028’i beklememelerini öneriyor. Mevcut Lifetime ISA’nın yıllık yüzde 25 devlet katkısı nedeniyle şimdilik daha avantajlı olabileceği belirtiliyor.

İngiltere’de First-time Buyer ISA’nın, Lifetime ISA’nın yerini alması planlanıyor. Uzmanlar, yüzde 25 devlet katkısından yararlanmak isteyenlere beklememelerini öneriyor.

İngiltere’de ilk kez ev satın almak için para biriktirmeyi planlayanlara, hükümetin hazırladığı yeni tasarruf hesabını beklemek yerine mevcut Lifetime ISA’dan yararlanmaya başlamaları tavsiye edildi.

İlk kez ev alacaklara özel olarak hazırlanacak First-time Buyer ISA’nın yaklaşık iki yıl içerisinde mevcut Lifetime ISA’nın yerini alması bekleniyor.

Yeni hesabın daha basit ve kullanıcı dostu olması planlansa da açıklanan ilk ayrıntılar, finansal avantajlarının mevcut Lifetime ISA kadar cazip olmayabileceğini gösteriyor.

Uzmanlar bu nedenle birikim yapabilecek durumda olan kişilerin yeni hesabın kullanıma sunulmasını beklemelerinin avantaj sağlamayabileceğini belirtiyor.

Lifetime ISA nasıl çalışıyor?

Mevcut Lifetime ISA, ilk evini satın almak veya emeklilik için para biriktirmek isteyenlere devlet katkısı sağlıyor.

Hesap açabilmek için kişinin en az 18, 40 yaşından ise küçük olması gerekiyor. Hesaba 50 yaşına kadar yılda en fazla 4 bin sterlin yatırılabiliyor.

Birikimler nakit olarak tutulabildiği gibi yatırımlarda da değerlendirilebiliyor. Hesaptaki para ilk evin satın alınmasında kullanılabiliyor veya 60 yaşından sonra çekilebiliyor.

En önemli avantajlardan biri ise devletin tasarruflara sağladığı yüzde 25’lik bonus.

Devlet katkısı aylık olarak hesaba yatırılıyor ve yılda en fazla 1.000 sterline ulaşabiliyor.

Örneğin 18 yaşından 50 yaşına kadar her yıl maksimum 4 bin sterlin yatıran bir kişi toplamda 32 bin sterlin devlet katkısı elde edebiliyor. Bu para da hesapta bulunduğu süre boyunca faiz veya yatırım getirisi sağlayabildiği için toplam birikim daha da büyüyebiliyor.

£450 binlik ev sınırı eleştiriliyor

Lifetime ISA’nın en fazla eleştirilen şartlarından biri, satın alınacak konutun değerinin 450 bin sterlini aşamaması.

Bu sınır 2017’den bu yana değiştirilmedi. Aynı dönemde İngiltere’deki konut fiyatlarının önemli ölçüde yükselmesi, özellikle pahalı bölgelerde ev almak isteyenler açısından sorun oluşturuyor.

Lifetime ISA’daki parasını 450 bin sterlinden daha pahalı bir ev satın almak için çeken kişiler yüzde 25 oranında “yetkisiz para çekme” kesintisiyle karşılaşıyor.

Bu kesinti devlet tarafından verilen bonusu geri almak amacıyla uygulanıyor ancak hesaplama şekli nedeniyle tasarruf sahibinin kendi yatırdığı paranın bir bölümünün de kaybedilmesine yol açabiliyor.

Bazı uzmanlar sorunun, konut fiyatı sınırının yükseltilmesi ve para çekme cezasının azaltılmasıyla çözülebileceğini savunuyor.

Hükümet ise Lifetime ISA’nın birçok kişi açısından yeterince iyi çalışmadığına ilişkin bulgular bulunduğunu belirterek hesabı yeni tasarruf sahipleri için kaldırmayı ve yerine yeni bir sistem getirmeyi tercih etti.

Yeni hesap en erken 2028’de gelebilir

First-time Buyer ISA’nın en erken 2028 yılında kullanıma sunulması bekleniyor.

Hazine’ye göre bu tarihe kadar kişilerin Lifetime ISA açmaya devam etmesi mümkün olacak.

The Guardian’ın haberine göre, mevcut Lifetime ISA sahipleri de yürürlükteki kurallar doğrultusunda hesaplarına süresiz olarak para yatırmaya devam edebilecek.

AJ Bell Kamu Politikaları Başkanı Rachel Vahey, ilk evini almak için plan yapmaya ve tasarruf etmeye başlayan kişilerin, maddi olarak buna imkanları varsa beklemeleri için çok az neden bulunduğunu söyledi.

Vahey’e göre Lifetime ISA kullanmak, yeni ürünün ayrıntıları netleşene kadar mevcut devlet bonusundan ve bu bonus üzerinden elde edilebilecek yatırım getirisinden yararlanma imkanı sağlayabilir.

Yeni ISA daha esnek olacak

First-time Buyer ISA’nın mevcut Lifetime ISA’ya göre bazı önemli avantajlar sunması bekleniyor.

Yeni hesapta üst yaş sınırının bulunmaması ve para çekme cezalarının kaldırılması planlanıyor.

Ancak devlet bonusunun hesaplanma ve ödenme şekli nedeniyle bazı tasarruf sahipleri Lifetime ISA kullananlara göre daha düşük birikim elde edebilir.

Mevcut Lifetime ISA’da devletin yüzde 25’lik katkısı aylık olarak hesaba yatırılıyor. Böylece devlet tarafından verilen para da faiz veya yatırım getirisi elde etmeye başlayabiliyor.

Yeni sistemde ise devlet bonusunun aylık olarak yatırılması yerine kişinin ilk evini satın aldığı sırada toplu olarak ödenmesi planlanıyor.

Bu nedenle tasarruf sahibi, yıllar boyunca devlet bonusu üzerinden kazanabileceği faiz veya yatırım getirisinden yararlanamayacak.

10 yılda £3.600’den fazla fark oluşabilir

Moneybox Kişisel Finans Direktörü Brian Byrnes, ayda 333 sterlin biriktiren ve yıllık yüzde 6 getiri sağlayan bir tasarruf sahibi üzerinden hesaplama yaptı.

Byrnes’a göre yüzde 25 devlet katkısı varsayıldığında, bonusun aylık olarak hesaba yatırılması yerine 10 yılın sonunda verilmesi kişinin 3 bin 600 sterlinden fazla potansiyel büyüme kaybetmesine neden olabilir.

Ancak yeni First-time Buyer ISA’nın devlet katkısının yüzde 25 olup olmayacağı henüz kesinleşmiş değil.

Aynı şekilde yıllık katkı limitinin Lifetime ISA’daki gibi 4 bin sterlin olup olmayacağı da açıklanmadı.

Mevcut 450 bin sterlinlik konut fiyatı sınırının yeni hesapta veya Lifetime ISA’da yükseltilip yükseltilmeyeceği de henüz bilinmiyor.

Lifetime ISA yeni hesaba aktarılamayacak

Halihazırda Lifetime ISA sahibi olan veya yeni bir hesap açan kişiler, bu hesaptaki paralarını gelecekte First-time Buyer ISA’ya transfer edemeyecek.

Bu kuralın, aynı tasarruf üzerinden iki kez devlet bonusu alınmasını engellemek amacıyla getirileceği belirtiliyor.

Bununla birlikte Lifetime ISA sahibi bir kişinin ayrıca First-time Buyer ISA açmasına izin verilecek. Ancak aynı vergi yılı içerisinde yalnızca bir hesap türüne para yatırılabilecek.

Her iki hesaba da sahip olan kişiler, iki hesapta biriktirdikleri parayı aynı evin satın alınmasında kullanabilecek.

Normal bir Stocks and Shares ISA’dan nakit First-time Buyer ISA’ya para transferine ise izin verilmeyecek.

Normal Cash ISA’dan nakit First-time Buyer ISA’ya transfer yapılabilecek. Stocks and Shares ISA’dan da yatırım tabanlı First-time Buyer ISA’ya geçiş mümkün olacak.

Ancak uzmanlar, yeni sistem yürürlüğe girene kadar Lifetime ISA yerine bu seçeneği tercih eden kişilerin mevcut yüzde 25’lik devlet bonusundan yararlanma fırsatını kaçırabileceğine dikkat çekiyor.