Londra’ya karşı tarihi ittifak: İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda aynı masada

14 Eylül 2026

İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da anayasal gelecek yeniden gündemde

Birleşik Krallık’ın anayasal geleceğine ilişkin tartışmalar, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’daki siyasi gelişmelerin aynı dönemde yoğunlaşmasıyla yeniden ülke gündeminin üst sıralarına taşındı. Bölgesel yönetimlerin daha geniş yetki talepleri, İskoçya’nın bağımsızlık tartışması ve Kuzey İrlanda’nın İrlanda Cumhuriyeti ile birleşme ihtimali, Londra merkezli siyasi çevrelerde Birleşik Krallık’ın geleceğine ilişkin yeni bir tartışma başlattı.

İngiliz basınında konu, bazı yayın organları tarafından “Birleşik Krallık’ın parçalanması” ihtimali üzerinden ele alınırken, siyasi aktörlerin açıklamaları mevcut tartışmanın doğrudan bir ayrılık planından ziyade anayasal yetki paylaşımı ve ulusal kimlikler ekseninde ilerlediğine işaret ediyor.

ÜÇ BÖLGEDE FARKLI TALEPLER

İskoçya’da bağımsızlık tartışmasının merkezinde, yeni bir referandum yapılması talebi bulunuyor. İskoç Ulusal Partisi (SNP) liderliğindeki yönetim, İskoç halkının ülkenin geleceğine ilişkin karar verebilmesi gerektiğini savunuyor.

İskoçya Başbakanı John Swinney, İskoç halkının kendi anayasal geleceğini belirleme hakkını savunurken, bağımsızlık konusunda yeni bir referandum yapılabilmesi için hukuki bir mekanizma oluşturulması çağrısında bulunuyor. Swinney, anayasal değişim yönündeki siyasi baskının arttığı görüşünü dile getiriyor.

Galler’de ise tartışmanın ağırlık noktası daha geniş yetki devri. Plaid Cymru lideri ve Galler Birinci Bakanı Rhun ap Iorwerth, Galler’in İngiltere’nin bir bölgesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgularken, polislik ve adalet gibi alanlarda Cardiff yönetimine daha fazla yetki verilmesini gündeme getiriyor.

Rhun ap Iorwerth, Galler’in ayrı bir ulus olduğunu vurgularken, ülkenin geleceğinde bağımsızlık seçeneğinin de halkın iradesine bağlı olarak değerlendirilebileceğini ifade ediyor. Bununla birlikte Iorwerth, mevcut girişimin doğrudan Birleşik Krallık’ı dağıtmaya yönelik olduğu yorumlarına karşı çıkarak, önceliğin Galler’in siyasi ve anayasal yetkilerinin güçlendirilmesi olduğunu belirtiyor.

Kuzey İrlanda’da ise tartışmanın temel başlığı farklı. Sinn Féin liderliğindeki siyasi çizgi, uzun vadede Kuzey İrlanda ile İrlanda Cumhuriyeti’nin birleşmesi fikrini savunuyor. Bu konu, özellikle son dönemde Londra ve Dublin arasındaki siyasi tartışmaların yeniden önemli başlıklarından biri haline geldi.

Kuzey İrlanda Birinci Bakanı Michelle O’Neill ve Sinn Féin lideri Mary Lou McDonald, bölgenin anayasal geleceğinin demokratik yollarla belirlenmesi gerektiğini savunan siyasi çizginin önde gelen isimleri arasında yer alıyor. Cardiff’teki görüşmede, farklı bölgelerin kendi geleceklerine ilişkin karar hakkının gündeme gelmesi bekleniyor.

TRUMP’IN AÇIKLAMASI TARTIŞMAYI YENİDEN GÜNDEME TAŞIDI

ABD Başkanı Donald Trump’ın İrlanda ziyareti sırasında yaptığı açıklamalar da Kuzey İrlanda’nın geleceğine ilişkin tartışmayı uluslararası gündeme taşıdı. Trump, birleşik İrlanda fikrine olumlu yaklaşırken, konu Birleşik Krallık hükümeti tarafından farklı bir perspektiften değerlendirildi.

Trump’ın açıklamaları, Kuzey İrlanda’nın anayasal geleceğine ilişkin tartışmanın yalnızca Birleşik Krallık içindeki siyasi aktörlerle sınırlı kalmayarak uluslararası boyut kazanmasına neden oldu.

Trump’ın açıklamalarına Kuzey İrlanda’daki birlik yanlısı çevrelerden tepki geldi. Demokratik Birlik Partisi (DUP) lideri Gavin Robinson, Kuzey İrlanda’nın geleceğine ilişkin kararın bölge halkına ait olduğunu savundu.

Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch da Trump’ın açıklamalarını eleştirerek, dışarıdan yapılan müdahalelerin Kuzey İrlanda’daki hassas siyasi dengeleri gereksiz biçimde zorlayabileceği görüşünü dile getirdi.

Birleşik Krallık hükümeti ise Kuzey İrlanda’nın anayasal statüsüne ilişkin mevcut hukuki çerçevenin değişmediğini vurguluyor.

LONDRA’NIN TUTUMU

Birleşik Krallık hükümeti açısından temel yaklaşım, ülkenin anayasal bütünlüğünün korunması.

Başbakan Andy Burnham, İskoçya’da yeni bir bağımsızlık referandumu konusunda siyasi ve hukuki koşulların oluşması gerektiği yönünde mesaj verirken, hükümetin mevcut aşamada yeni bir referandumu desteklemediği belirtiliyor.

Londra yönetimi, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’daki bölgesel yönetimlerin yetki taleplerini siyasi ve anayasal süreçler içerisinde değerlendirirken, Birleşik Krallık’ın geleceğinin mevcut hukuk düzeni çerçevesinde şekillenmesi gerektiğini savunuyor.

Muhalefet ve birlik yanlısı çevreler ise bölgesel milliyetçi hareketlerin aynı dönemde güç kazanmasının Birleşik Krallık’ın siyasi yapısı açısından uzun vadeli bir risk oluşturabileceği görüşünde.

“PARÇALANMA” İHTİMALİ NE KADAR GERÇEKÇİ?

İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’daki siyasi tartışmaların eş zamanlı olarak yoğunlaşması, Birleşik Krallık’ın geleceğine ilişkin önemli bir anayasal soru ortaya çıkarıyor. Ancak mevcut aşamada Birleşik Krallık’ın parçalanacağına ilişkin alınmış herhangi bir karar bulunmuyor.

Cardiff’te yapılması planlanan toplantının, üç bölgedeki siyasi hareketlerin bağımsızlık ve kendi kaderini tayin taleplerini ortak bir siyasi zeminde buluşturması bekleniyor. Liderlerin, farklı anayasal hedeflere rağmen kendi gelecekleri üzerinde demokratik karar hakkını savunan ortak bir yaklaşım ortaya koymaları öngörülüyor.

İskoçya’nın bağımsızlığı, Kuzey İrlanda’nın İrlanda Cumhuriyeti ile birleşmesi veya Galler’in gelecekte bağımsız bir devlet olup olmayacağı gibi seçeneklerin tamamı, ilgili bölgelerdeki siyasi iradenin yanı sıra hukuki ve demokratik süreçlere bağlı.

Bu nedenle mevcut tablo, “Birleşik Krallık parçalanıyor” şeklinde kesin bir siyasi sonuçtan ziyade, ülkenin anayasal yapısına ilişkin en önemli tartışmalardan birinin yeniden güç kazandığı bir dönem olarak değerlendiriliyor.

ALT MANŞET

İskoçya bağımsızlığı, Galler’de daha geniş özerklik ve Kuzey İrlanda’da birleşik İrlanda tartışması, Londra’nın karşı karşıya olduğu anayasal baskıyı artırıyor.

YÖNETİMLERİN TEMEL POZİSYONLARI

İskoçya: Bağımsızlık referandumu talebi.

Galler: Daha geniş siyasi ve anayasal yetki; uzun vadede bağımsızlık seçeneğinin tartışılması.

Kuzey İrlanda: İrlanda Cumhuriyeti ile birleşme ihtimali.

Birleşik Krallık Hükümeti: Mevcut anayasal yapının ve Birleşik Krallık bütünlüğünün korunması.

Birlik yanlısı Kuzey İrlanda siyaseti: Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık içerisinde kalması.

Sonuç: Birleşik Krallık bugün itibarıyla parçalanmış değil; ancak İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da yükselen farklı anayasal talepler, ülkenin geleceğine ilişkin tartışmayı geçmiş dönemlere kıyasla daha görünür ve siyasi açıdan daha önemli hale getiriyor.