Su şirketlerine yeni performans derecelendirme sistemi

15 Ekim 2025

Çevre Ajansı, kirlilikle mücadelede şeffaflığı artırmak ve şirketleri hesap verebilir kılmak için su şirketlerinin performansını değerlendiren sistemi baştan tasarladı.

 

Birleşik Krallık Çevre Ajansı (Environment Agency – EA), su şirketlerinin çevre üzerindeki etkilerini azaltma konusundaki performanslarını daha yakından izlemek için yeni bir değerlendirme sistemi başlattı. Yeni sistem, şirketlerin performansını daha ayrıntılı ve şeffaf şekilde ölçmeyi amaçlarken, kamuoyunun da kirlilik olaylarını daha net takip etmesini sağlayacak.

Ajans, bu yeni yaklaşımın görünürde kirlilik olaylarının arttığı izlenimini yaratabileceğini belirtiyor; ancak aslında bu durum, şirketlerin olayları daha doğru ve eksiksiz şekilde raporlamasından kaynaklanacak.

2027’den itibaren yıldız sistemi yerine sayısal derecelendirme

2027 itibarıyla, su şirketlerinin performansını gösteren Yıllık Çevresel Performans Değerlendirmesi (EPA) raporları farklı bir formatta yayımlanacak.
Şirketler artık 1 ila 4 yıldız yerine, 1 ila 5 arasında sayısal bir puanla değerlendirilecek.

• En yüksek standartlara ulaşan şirketler “Mükemmel (Excellent)”,
• En düşük performans gösterenler ise “Başarısız (Failing)” olarak sınıflandırılacak.

Yeni metodoloji, tüm ölçütlerin kademeli olarak devreye girmesiyle birlikte 2026’dan 2030’a kadar uygulanmaya başlanacak.

Yeni göstergeler: ‘Kuru gün taşmaları’ ve veri güvenilirliği

Yeni sistemde, mevcut göstergelere ek olarak su şirketlerinin performansını daha kapsamlı değerlendirmek amacıyla ek ölçütler (metric) getirildi.
Bunlar arasında,

• Fırtına taşma izleme cihazlarının (EDM) verilerinin güvenilirliği,
• Kuru günlerde meydana gelen taşmaların (Dry Day Spills) sayısı
  gibi unsurlar yer alıyor.

Ayrıca yeni Su Endüstrisi Düzenleme Olayları (WIRI) rehberine göre, şirketler artık kirlilik çevreye ulaşmışsa “etkisi yok” diyerek olayı düşürme yetkisini kaybediyor.
Her türlü kirlilik, en azından “Kategori 3 – küçük etki” olarak kayda geçirilecek.

“Şeffaflık ve hesap verebilirlik artacak”

Çevre Ajansı Başkanı Alan Lovell, yeni sistemin şirketleri çevresel sorumluluklarını yerine getirmeye zorlayacağını belirtti:

“Su şirketlerine çevre üzerindeki etkilerini azaltmaları gerektiğini sürekli söylüyoruz.
Bu yeni metodolojiyle şirketlerin performansını daha açık şekilde gözler önüne seriyoruz.
Gelişmiş teknoloji, güçlü yasal yetkiler ve uzman bir ekip ile su sektöründe kalıcı iyileşme sağlamayı hedefliyoruz.”

Galler’de de benzer sistem uygulanacak

Yeni EPA metodolojisi ve WIRI rehberi, Natural Resources Wales (NRW) iş birliğiyle hazırlandı ve İngiltere ile Galler genelinde uygulanacak.

NRW Düzenleme ve Ruhsatlandırma Başkanı Becky Favager, düzenlemelerin amacının su şirketlerini daha iyi performans göstermeye teşvik etmek olduğunu söyledi:

“Su şirketlerinin çevre üzerindeki etkilerini azaltmaları için tüm denetim ve yaptırım araçlarımızı kullanıyoruz.
Yıllık performans değerlendirmesini sadeleştirerek daha net raporlama sağlayacağız. Ayrıca yeni bir denetim ekibiyle su şirketlerinin deşarjlarını ve uyum durumlarını daha sık izleyeceğiz.”

Bu adımlar, Bağımsız Su Komisyonu Raporu’nda belirtilen reformlarla da uyumlu olacak.

Bakan Hardy: ‘Artık hiçbir şey gizlenemeyecek’

Su Bakanı Emma Hardy, yeni sistemin su kirliliğiyle mücadelede ciddi bir dönüm noktası olduğunu vurguladı:

“Nehirlerimizi, göllerimizi ve denizlerimizi temizlemek için kararlı adımlar atıyoruz.
Eski derecelendirme sistemi karmaşık ve belirsizdi.
Yeni yaklaşım net, şeffaf ve hiçbir şeyi gizlemeye izin vermiyor.
Su şirketleri, düzenleyiciler ve kamu artık süreci açıkça görebilecek; biz de onları her adımda hesap verebilir tutacağız.”

Hedef: 2025’e kadar ciddi kirlilik olaylarını sıfıra indirmek

EA, su şirketlerinden 2025’e kadar ciddi kirlilik olaylarını sıfıra indirmelerini ve tüm olaylarda azalma göstermelerini bekliyor.
Temmuz ayında yayımlanan Kirlilik Olayı Raporu, bazı şirketlerin bu hedefleri karşılayamadığını ortaya koydu.

Ajans, 2025/26 döneminde 10.000 tesis denetimi yapmayı planlıyor ve hükümet ile diğer düzenleyicilerle yakın iş birliği içinde çalışmaya devam edecek.

Yeni derecelendirme sistemi

Derece	Tanım	Kriterler
5	Mükemmel (Excellent)	Tüm göstergelerde yeşil statü
4	İyi (Good)	Neredeyse tüm göstergelerde yeşil statü
3	Orta (Fair)	Çoğunlukla yeşil, bazı sarı göstergeler veya küçük riskli kırmızı
2	İyileştirme Gerekli (Improvement Required)	1-2 kırmızı gösterge veya çoğunlukla sarı statü
1	Başarısız (Failing)	3 veya daha fazla kırmızı gösterge

Yeni sistemde, her şirketin performansı kırmızı-sarı-yeşil (RAG) değerlendirmesine göre sayısal puanla ölçülecek.
İlk rapor, 2026 yılı verilerine dayanarak 2027’de yayımlanacak.

Yeni metodoloji, su şirketlerinin çevre üzerindeki etkilerini daha objektif şekilde ortaya koymayı ve kamuya daha güvenilir bilgi sunmayı amaçlıyor. Çevre Ajansı, bu değişikliklerin sektörde köklü bir dönüşüm sağlayacağını ve toplum ile doğanın daha iyi korunmasına katkıda bulunacağını vurguladı.

 

kaynak: GOV