Kraliçe arıların sırlarını çözmek için projeye destek

10 Nisan 2025

İngiltere’de 800 milyon sterlin bütçeli bir devlet araştırma kurumu olan Advanced Research + Invention Agency (Aria), insan ömrünü uzatmak ve doğurganlık süresini artırmak amacıyla dikkat çekici bir projeye destek veriyor: Kraliçe arıların biyolojik sırlarını çözmek.

Kraliçe arılar ve işçi arılar neredeyse aynı DNA’ya sahip olmalarına rağmen, kraliçeler yıllarca yaşarken işçiler sadece birkaç ay hayatta kalabiliyor.

Aynı zamanda kraliçeler yaşam boyu doğurgan kalabiliyor. Bilim insanları, bu farkın ardındaki biyolojik mekanizmaları çözmenin insan yaşamını kökten değiştirebilecek terapilerin kapısını aralayabileceğine inanıyor.

Projeyi yönetecek isimlerden biri, Queen Mary Üniversitesi’nde evrimsel genomik ve biyoenformatik profesörü olarak görev yapmış Yannick Wurm.

Aria tarafından atanan sekiz program direktöründen biri olan Wurm, arılar, karıncalar, eşek arıları ve termitler üzerinde çalışarak insan sağlığına katkı sunacak çözümler arayacak.

Wurm, “Doğanın bu zorlukları nasıl çözdüğünü anlayıp tersine mühendislikle çözebilirsek, yaşlanmayı durdurmak, insan doğurganlığını artırmak, organ taşımak ve hastalıklarla savaşmak açısından devrim yaratabiliriz” ifadelerini kullandı.

Kraliçe arılar, hayatları boyunca yumurtalarını döllendirmek için tek bir çiftleşme uçuşunda çok sayıda erkekten sperm toplar ve bu spermleri spermateka adlı bir organda depolar. Ayrıca, işçi arılar tarafından “arı sütü” adı verilen zengin besin içerikli bir salgıyla beslenirler.

Bu özel beslenme şeklinin, yaşam süresini uzatan antioksidanlar ve bağırsak mikrobiyotasındaki farklılıklarla birlikte etkili olduğu düşünülüyor.

Geçtiğimiz yıl yapılan bir deneyde, kraliçe arılardan alınan bağırsak mikroplarının işçilere aktarılmasıyla bu arıların yaşam süresi uzatıldı.

Bu tür bulgular, araştırmanın potansiyelini daha da artırıyor. Araştırma kurumunun desteklediği diğer projelerin arasında doğadan ilham alan, programlanabilir malzemelerle plastiklerin yerini almak, atmosferden enerji elde ederek sınırsız uçuş sağlamak, bağışıklık sistemini yeniden yapılandırarak kanser ve otoimmün hastalıklarla savaşmak gibi projeler yer alıyor.

Plastik karşıtı projeyi yürüten Ivan Jayapurna, Berkeley Üniversitesi’nden Aria’ya katıldı. Ona göre plastikler “kötü modern malzemelerin” simgesi. Jayapurna, artık taş, tunç ve demir çağlarının ardından insanlığın “plastik çağını” geride bırakması gerektiğini savunuyor.