Uzmanlar uyardı: Mevsimsel depresyon şubatta zirve yapıyor

5 Şubat 2026

 

Uzmanlara göre mevsimsel depresyon, ocak ayındaki “Blue Monday” tartışmalarının ötesinde, asıl olarak şubat ayında en ağır seyrini gösteriyor. Yeni araştırmalar, kadınların bu durumdan erkeklere kıyasla neredeyse iki kat daha fazla etkilendiğini ortaya koyuyor.

Klinisyenler, gün ışığı eksikliğinin birikmesi ve motivasyonun daha da düşmesiyle birlikte mevsimsel duygudurum bozukluğunun (SAD) en yoğun etkisinin şubat ayında yaşandığına dikkat çekiyor. Son yayımlanan araştırmalar, bu yükün toplumda eşit dağılmadığını, özellikle kadınların daha yüksek risk altında olduğunu gösteriyor.

Yeni bir çalışmaya göre, kadınların yaklaşık yüzde 45’i mevsimsel depresyonla uyumlu belirtiler yaşadığını bildirirken, bu oran erkeklerde yüzde 28 seviyesinde kaldı. Araştırma, kadınların daha sık ve daha ağır belirtiler bildirdiğini ortaya koysa da, erkeklerin de bu durumdan etkilendiğini; ancak bunun çoğu zaman tanı almadığını veya gözden kaçtığını vurguluyor.

“Gün Işığı Eksikliği Beyin Kimyasını Etkiliyor”

NHS hekimi ve Flow Neuroscience Baş Tıbbi Direktörü Dr Kultar Singh Garcha, mevsimsel depresyonun biyolojik temeline dikkat çekerek şunları söyledi:

“Son araştırmalar, gün ışığının azalmasının beynin sirkadiyen ritmi ve nörotransmitter düzenlenmesi üzerinde güçlü etkileri olduğunu gösteriyor. Bu biyolojik değişimler, klinik depresyon olmasa bile ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle belirtiler ağırlaşmadan önce verilen erken ve önleyici destek, çoğu zaman daha etkili oluyor.”

Araştırmalara göre kadınlarda daha yüksek görülme oranı; ışık değişimlerine biyolojik hassasiyet, hormonal faktörler ve sirkadiyen ritim farklılıkları ile ilişkilendiriliyor. Buna ek olarak, bakım sorumlulukları ve sosyal baskılar gibi faktörlerin kış aylarında stresi artırdığı belirtiliyor.

Erkeklerde Belirtiler Farklı Görünüyor

Uzmanlar, erkeklerde mevsimsel depresyonun daha az teşhis edilmesinin, daha az yaşandığı anlamına gelmediğini vurguluyor. Erkekler, düşük ruh hâlinden ziyade:

• artan sinirlilik,
• duygusal geri çekilme,
• alkol veya madde kullanımında artış

gibi belirtiler gösterebiliyor. Yardım arama eğiliminin daha düşük olması da erkeklerde mevsimsel depresyonun eksik bildirilmesine ve tanı almamasına yol açıyor.

Avrupa’da Her 100 Kişiden 8’i Etkileniyor

The European Journal of Public Health’te yayımlanan bir çalışmaya göre, Avrupa Birliği genelinde mevsimsel duygudurum bozukluğundan etkilenenlerin oranı toplam nüfusun yüzde 8’ine kadar çıkıyor.

Flow Neuroscience İngiltere Medikal Direktörü ve klinik psikiyatrist Dr Hannah Nearney, konunun yaygınlığına dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Kadınlar ve erkekler arasında hem etkilenen kişi sayısı hem de belirtilerin ortaya çıkış biçimi farklılık gösterse de, her yıl çok sayıda insan bu belirtileri yaşıyor. Ruh hâlimizin çevresel koşullara biyolojik bir yanıt verdiğini kabul etmeli, ancak bu belirtilerin şiddetini azaltmak için kullanabileceğimiz araçların da farkında olmalıyız.”

Uzmanlardan Mevsimsel Depresyonla Mücadele İçin 5 Öneri

Klinisyenler, mevsimsel depresyon belirtilerini hafifletmek için şu adımları öneriyor:

Gün ışığına çıkmak:
Translational Psychiatry’de yayımlanan bir çalışmaya göre, günde en az 1,5 saat açık havada gün ışığına maruz kalmak, depresyon riskini azaltıyor.

Beslenmeye dikkat etmek:
Özellikle D vitamini eksikliği, kış aylarında düşük ruh hâliyle ilişkilendiriliyor. Doğal yollarla ya da takviye ile bu vitaminin alınması ruh hâlini iyileştirebiliyor.

Düzenli egzersiz:
Egzersizin sirkadiyen ritmi düzenlediği ve serotonin aktivitesini destekleyerek ruh hâlini iyileştirdiği birçok çalışmada gösteriliyor.

Uyku düzeni:
Nature’da yayımlanan araştırmalar, düzensiz uyku saatleri ve aşırı uykunun yorgunluk ve düşük ruh hâlini artırabileceğini ortaya koyuyor.

Sosyal bağları sürdürmek:
Araştırmalar, sosyal izolasyonun ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olduğunu gösteriyor. Kış aylarında, bireyin kendini rahat hissettiği ölçüde sosyal temasın korunması öneriliyor.

Dr Nearney, “Bu uygulamaların dramatik yaşam değişiklikleri yerine küçük, sürdürülebilir adımlarla hayata geçirilmesi daha etkilidir. Günümüzde beyin uyarımı gibi teknolojik çözümler de tedavi seçenekleri arasına giriyor. Mevsimsel depresyon için kullanılan araç seti giderek genişliyor,” değerlendirmesinde bulundu.

 

kaynak: cisionone.cision.com