Gençlerin Anne – Baba’dan Beklentileri

25 Ekim 2013

Bir çok sorunlar yaşamasına rağmen ergen, kurduğu psikolojik ve sosyal etkileşim sürecinde ge­lişmekte ve kendini gerçekleştir­mektedir. Özellikle sosyalleşmesi, sağlıklı ve tutarlı bir kişilik geliş­tirmesinde, anne-babasıyla kura­cağı iletişim ve etkileşim sürecinin önemi hemen hemen herkes tara­fından bilinmektedir. Uygun etki­leşimin gerçekleşebilmesi ise, aile içindeki bireylerin birbirlerinden beklentilerine ve bu beklentileri karşılamalarına, aynı zamanda bir­birleriyle sağlıklı ilişki kurabilmele­riyle sağlanabilir.
Gençler ailenin birlik ve deste­ğinin sürmesini, aile içindeki güç dengesinin ve rol tanımlamalarının değişmesini isteyerek kendi benli­ğini bulup, anne-baba kontrolünden kurtulabilme mücadelesi verirken, anne-baba da çocuğunun üzerin­deki kontrollerini yitirmenin kay­gısını yaşayabilir.
Kendilerine ve arkadaşlarına karşı yapılan eleştirilere çok du­yarlı olmaları, eleştirileri benliğine yapılan saldırı okları gibi değerlen­dirmelerine yol açabilir. Ebeveyn­lerinin kendilerini koşulsuz olarak sevdiğine inanmaları ve ilişkilerde güç, öfke, hayal kırıklığı ve mutsuz­luk gibi duygu durumlarını kullan­madıklarını görme gibi beklentile­rinin doyurulması çok önemli des­tektir.
Aile bireyleri arasında duygular ve düşünceler paylaşıldıkça, bir­birlerinin ortak yönlerini tanıyıp farklı taraflarına saygılı olmayı öğ­rendikçe; ilişkiler derinleşir, içten­lik kazanır ve dışa yansıtmak iste­medikleri azalırken, karşılıklı güven duygusu daha anlamlı bir düzeye ulaşır.
Anne-Baba’nın Tutumları ve Etkileri
Yapılan araştırmalar incelendi­ğinde, anne-babanın çocuklarına yaklaşım biçimlerinin, onların kişi­lik özelliklerinin biçimlenmesinde etkili olduğu sonucunu çıkarmış­tır. Anne-babanm sıkı kontrol ve yoğun özen göstermesi olarak de­ğerlendirilebilen “Aşırı Koruma” sonucu birey, başkalarına bağımlı, kendine güveni olmayan, duygusal problemli kişilik geliştirebilir.
Hiçbir hareketi sınırlandırıl­mayan, oldukça serbest bırakıl­mış, her olumlu davranışı oldukça abartılmış yani, “Aşırı Hoşgörü” or­tamında büyüyen birey, bencil ve daima başkalarının dikkatini çek­mek isteyen ve kendisine hizmet bekleyen tutum edinebilir.
Çocuğu kabullenmeme, olumsuz duygular besleme yani, “Reddetme” durumunda ise birey, sinirli, özel­likle kendinden küçük ve zayıflara karşı düşmanca duygulara sahip, yardım etme duygusundan uzak bir özellik kazanabilir.
“Baskıcı” bir tavırla yaklaşılıp, çeşitli zorlamalarla ve aşırı sınır­lamalarla karşılaşan ergen, nazik, dürüst ve dikkatli olmasına karşı­lık, çekingen, başkalarının etkisinde kolay kalabilen, aşırı hassas ve bu­nun uzantısı olarak da girişimcilik, atılganlık düzeyi düşük, varlığı ve yokluğu bulunduğu ortamda hisse­dilmeyen bir özellik geliştirebilir.
Baskıcı tutumun tersi olarak “Bo­yun Eğme” olarak kabul edilebile­cek bir tutum olan, ergenin her is­tediğinin anında yerine getirildiği, isteklerinin tartışılmadan uygulan­dığı ortamda ise, bencil, etrafına ta­hakküm etmekten zevk alan, paylaş­mayı beceremeyen ve böylece çev­resiyle uyumlu ilişkiye giremeyen birey hâline gelebilir.
Çocuklarıyla dengeli ilgi ve sevgi ilişkisinde bulunamayan, birini di­ğerine tercih eden, yani “Çocuk Kayıran” tutumun sonucunda, kar­deşlerin birbirine saldırgan tavırlar geliştirmesine zemin hazırlayarak, kıskanç, çevresiyle sevincini ve ke­derini paylaşamayan, giderek yal­nızlaşan biri hâline gelerek, gelişimi engellenebilir.
Sevecenlikle yaklaşılan, yani ka­bul gören bir ortamda yetişen birey, ilgilerinin farkına varıp yetenekle­rini geliştirebilir. Böylece, toplum­sallaşmış, iş birliğine hazır, arkadaş canlısı, duygusal açıdan dengeli ve mutlu bir insan olur.
Sonuç ve Öneriler: Bireyin, özel­likle hayatın ilk yıllarında dengeli ve kararlı bir sevgi içinde yaşaması, hayatının tüm gelişim seyrini etki­liyor. Gençler, isteklerini ve sorun­larını bilen; kendilerini eseri olarak değil de birey olarak görebilen, kı­sacası kendini anlayabilen, canlı, sı­cak ilişkiler kurabilen ebeveyn is­terler. Bu özellikler doğrultusunda anne-babalara şu önerilerde bulu­nulabilinir:
Genç için en önemli besinin “sevgi” ve “sevecenlik” olduğunu bilerek, yeterince ilgi ve sevgi gös­termelidir.
Gençlerin kendi kendilerini yö­netmeleri yolundaki çabalarını “yaş küçüklüğü” gibi nedenlerle engelle­meyip, güven duygusunu pekiştir­mek üzere, onları yapıcı ve aktif kı­lacak bir ortam hazırlamalıdır.
Her gencin kendine özgü özel­liklerle donanmış, ayrı bir birey olduğunu düşünerek, akranlarıyla ve kardeşleriyle kıyaslama yoluna gitmemelidir.
Anne-babalar, özellikle disiplin konusunda görüş birliğinde olmaya ve gencin yanında tartışmamaya özen göstermelidir.
Ebeveynler eğer çocuklarından anlayış ve saygı bekliyorsa, bunu önce kendisi vermeyi unutmamalı. Aksi hâlde, vermediğini istemek on­ları haklı kılmaz.
Çocuklarının onlarla paylaşmak istemedikleri bir kısım sırları, mek­tupları, hatıra defteri, resimleri ola­bilir. Bunlar, onların özel haklarıdır. Bu haklara saygılı davranmak anne-babaları onların gözünde büyütür. Odasının kapısını vurmak, bir şey isterken rica etmek ve hizmetine karşı teşekkür etmek, mümkün ol­duğu kadar kendisine emir vermek­ten kaçınmak… onlara ve haklarına saygılı davranmanın yollarıdır.
Herbiri ailelerin mutluluk ve hu­zur kaynağı olan çocukların, bede­nen ve psikolojikman sağlıklı olarak topluma katılması her anne-baba­nın görevlerinden olduğu unutul­mamalıdır.