İngiltere ve Gana’dan ekonomik ortaklık

3 Haziran 2026

İki ülke arasında imzalanan yeni büyüme ortaklığı kapsamında altyapı, ticaret, teknoloji, eğitim ve yeşil ekonomi alanlarında önemli yatırımlar hayata geçirilecek

İngiltere ve Gana, ekonomik büyümeyi hızlandırmak, yeni istihdam alanları oluşturmak ve özel sektör yatırımlarını artırmak amacıyla 2026-2028 dönemini kapsayan yeni bir Büyüme Ortaklığı Anlaşması imzaladı.

Gana Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama’nın Birleşik Krallık’a gerçekleştirdiği resmi ziyaret sırasında imzalanan anlaşma, iki ülke arasındaki ticaret, yatırım, altyapı ve eğitim iş birliğini yeni bir aşamaya taşımayı hedefliyor.

Anlaşma, Londra’da düzenlenen Gana Yatırım Zirvesi kapsamında duyurulan ve toplam değeri 215 milyon sterline kadar ulaşan yatırım anlaşmalarının ardından geldi.

Özel sektör öncülüğünde büyüme hedefleniyor

Yeni ortaklık kapsamında iki ülke, özel sektör odaklı büyümeyi desteklemek, ticaret hacmini artırmak ve yeni yatırımların önünü açmak için birlikte çalışacak.

Program dört temel öncelik üzerine inşa edildi:

• Özel yatırım ve finansmanın artırılması
• Ganalı şirketlerin uluslararası ticaretinin kolaylaştırılması
• Altyapı ve sanayi yatırımlarının desteklenmesi
• Eğitim ve beceri geliştirme alanlarında iş birliklerinin genişletilmesi

137 milyon dolarlık denizcilik yatırımı

Anlaşmanın en dikkat çekici projelerinden biri, Gine Körfezi’nde kurulacak ilk ticari ölçekli gemi bakım ve kuru havuz tesisi olacak.

İngiltere destekli 101 milyon sterlin (137 milyon dolar) değerindeki Takoradi Floating Dock Project (ShipRite), Gana Limanlar ve Limanlar İdaresi (GPHA) ortaklığında hayata geçirilecek.

Projeye İngiltere ortaklı Private Infrastructure Development Group (PIDG) başta olmak üzere çeşitli uluslararası yatırımcılar destek veriyor.

Tesisin faaliyete geçmesiyle birlikte doğrudan 430 kişiye istihdam sağlanması bekleniyor. İş gücünün yaklaşık yüzde 30’unun kadınlardan oluşması hedeflenirken, projenin Gana’yı Batı Afrika’nın önemli denizcilik merkezlerinden biri haline getirmesi öngörülüyor.

İklim dostu altyapı projelerine 180 milyon sterlinlik potansiyel yatırım

İngiltere ayrıca iklim dostu altyapı projelerini desteklemek amacıyla 5 milyon sterlinlik Yeşil Proje Hazırlık Fonu oluşturacak.

Financial Sector Deepening Africa (FSD Africa) tarafından yönetilecek ve Ghana Infrastructure Investment Fund ortaklığında yürütülecek program, kamu ve özel sektör tarafından geliştirilen projelerin yatırım yapılabilir hale getirilmesini amaçlıyor.

Üç yıl içerisinde yaklaşık 180 milyon sterlin değerinde yeni yatırımın önünün açılması hedefleniyor.

Gana’nın yeşil ekonomisine 85 milyon sterlinlik yeni fon

Birleşik Krallık merkezli ormancılık şirketi Mere Plantations da Gana’daki yeniden ağaçlandırma faaliyetlerini genişletmek amacıyla 85 milyon sterlinlik yatırım fonu kuracağını açıkladı.

Londra Borsası’nın yeni Private Markets platformunda işlem görecek fon, Gana Ormancılık Komisyonu iş birliğiyle yürütülecek çevre ve karbon projelerine uluslararası sermaye aktaracak.

Proje kapsamında istihdam yaratılması, tahrip olmuş arazilerin yeniden kazanılması ve Gana’nın doğa temelli yatırımlar için cazip bir merkez haline gelmesi amaçlanıyor.

Yapay zekâ ve teknoloji iş birliği güçleniyor

Ortaklık kapsamında Gana’nın ulusal Yapay Zekâ Stratejisi’nin uygulanmasına destek verecek yeni bir iş birliği programı da başlatılacak.

İngiltere tarafından sağlanacak 6 milyon sterlinlik finansmanla bilim ve teknoloji alanındaki ortak çalışmalar genişletilecek.

Program kapsamında İngiliz uzmanlığı ile Ganalı kurumların yapay zekâ teknolojilerinden daha etkin yararlanması hedeflenirken, iki ülke üniversiteleri arasında 10 yeni fizik araştırma ortaklığı kurulacak.

Orman restorasyonuna 9 milyon sterlin yatırım

Çevresel sürdürülebilirliği destekleyen bir diğer proje kapsamında Rainforest Builder şirketi, Gana’nın Oti Bölgesi’nde yürütülecek orman restorasyonu çalışmalarına 9 milyon sterlin yatırım yapacak.

Yatırımın hem çevre koruma çalışmalarına katkı sağlaması hem de yerel halk için yeni iş imkanları oluşturması bekleniyor.

Eğitim ve sağlık alanında yeni fırsatlar

Anlaşma kapsamında yükseköğretim alanındaki iş birliklerini artıracak yeni uluslararası eğitim rehberleri de yayımlandı.

Bu sayede İngiliz ve Ganalı eğitim kurumları arasında yeni ortaklıkların kurulması ve öğrencilerin daha kaliteli eğitim imkanlarına erişmesi amaçlanıyor.

Sağlık alanında ise İngiltere merkezli bir eğitim kuruluşu ile Gana merkezli Mangel Klicks arasında beş yıllık ve 4 milyon sterlin değerinde bir iş birliği başlatıldı.

Program kapsamında klinik mühendislik alanında uzman personel yetiştirilecek ve Gana sağlık sisteminin teknik kapasitesi güçlendirilecek.

İki ülke arasındaki ticaret 1,6 milyar sterline ulaştı

Yeni büyüme ortaklığı, İngiltere ile Gana arasında 2021 yılında yürürlüğe giren Ticaret Ortaklığı Anlaşması’nın beşinci yılına denk geliyor.

Resmi verilere göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2025 itibarıyla yaklaşık 1,6 milyar sterline ulaştı. Bu rakam, 2024 yılına göre yüzde 12,5’lik artış anlamına geliyor.

Ayrıca British International Investment (BII) tarafından Gana’ya yapılan kalkınma finansmanı yatırımlarının toplam büyüklüğü yaklaşık 140 milyon sterlin seviyesine ulaştı.

İngiltere; “İnsanların hayatında somut değişim yaratacak”

İngiltere’nin Gana Yüksek Komiseri Dr Christian Rogg, anlaşmanın yalnızca ekonomik göstergeleri değil insanların günlük yaşamlarını da olumlu yönde etkileyeceğini söyledi.

Rogg açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Bu ortaklık insanların doğrudan hissedebileceği gerçek değişimler yaratmayı amaçlıyor. Daha fazla nitelikli iş, daha güçlü limanlar ve ulaşım bağlantıları, finansmana daha kolay erişim ve gençler ile kadınlar için yeni fırsatlar sunacak.

Ganalı ortaklarımızla birlikte çalışarak özel sektör yatırımlarını destekliyor, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyümeyi teşvik ediyoruz.”

Uzun vadeli ekonomik ortaklık

İngiltere Dışişleri Bakanlığı, yeni anlaşmanın Gana’nın ekonomik dönüşüm sürecine uzun vadeli destek sağlamayı amaçladığını belirtti.

Anlaşma kapsamında hayata geçirilecek projelerin yatırım çekme kapasitesini artırması, ticaret hacmini büyütmesi, sanayi altyapısını güçlendirmesi ve iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri daha ileri seviyeye taşıması bekleniyor.

 

kaynak: GOV