Belediye Başkanlarına imar yetkisi: Planlama izinleri hızlandırılacak

14 Temmuz 2025

İngiltere’de belediye başkanlarına, imar izinlerini hızla onaylayabilecekleri geniş yetkiler verilecek. “Belediye Gelişim Emirleri” (Mayoral Development Orders) ile, belirli alanlar için ön izin verilerek konut ve işyeri inşaatları hızlandırılacak.

Başbakan Yardımcısı ve Konut Bakanı Angela Rayner, yerel düzeyde yapılacak büyük ölçekli projelerin önünü açmak amacıyla belediye başkanlarının bölgesel kalkınma üzerindeki kontrolünü artıracağını açıkladı.

Geçtiğimiz hafta yayımlanan İngiltere Yerinden Yönetim (Devolution) Yasa Tasarısı, ülke genelindeki her bölgenin ulaşım, beceri geliştirme ve konut gibi alanlarda daha fazla yetkiye sahip bir belediye başkanına sahip olmasını öngörüyor. Rayner ve Başbakan Keir Starmer’ın öncülüğünde hazırlanan yasa, konut ve ekonomik kalkınmayı teşvik etmeyi amaçlıyor.

1,5 Milyon Yeni Konut Hedefi
İşçi Partisi, parlamentonun mevcut dönemi sona ermeden 1,5 milyon yeni konut inşa etmeyi taahhüt ediyor. Ancak önceki hükümetin getirdiği sıkı imar kuralları nedeniyle inşaat faaliyetleri tarihi düşük seviyelere gerilemişti. Bu durumu tersine çevirmek isteyen Rayner, tüm belediye başkanlarına “belediye gelişim emirleri” verme yetkisi tanıyacak. Bu emirlerle konut, ofis ve diğer gelişim alanları için önceden planlama izni verilebilecek ve yatırımlar hızla hayata geçirilebilecek.

Belediyelere Bildirim Yeterli Olacak
Bu sistem, ev genişletmelerine yönelik “izinli gelişim” kurallarına benzer şekilde işleyecek. Geliştiriciler, yalnızca belediyelere bildirimde bulunarak inşaata başlayabilecek; klasik izin başvurusu yapılmasına gerek kalmayacak. Bakanlar, bu yeni gücün belediye başkanlarını uygun yatırım alanlarını belirlemeye teşvik edeceğini umuyor.

Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan’ın teorik olarak bu tür yetkileri bulunuyor; ancak şimdiye kadar kullanılmadı. Khan, bu yetkileri metro istasyonlarının çevresine konut inşa etmek için kullanmayı değerlendiriyor.

Danışma Olacak, Ancak Belediye Başkanları Üstün Gelecek
Hâlihazırda yerel yönetimler benzer yetkilere sahip olsa da, halkın tepkilerinden daha fazla etkilendikleri için bu tür projelere mesafeli duruyorlar. Buna karşın belediye başkanlarının, daha geniş bölgesel fayda sağlayacak projelere öncelik vermesi bekleniyor.

Yeni düzenlemeye göre belediye başkanları, bu tür gelişim emirlerini hayata geçirmeden önce belediye meclisleriyle istişare edecek, ancak meclis itiraz ederse bu itiraz Planlama Müfettişliği tarafından aşılabilecek.

Rayner: “Planlama Sistemi Tıkanmayacak”
Angela Rayner, söz konusu yasa tasarısının imar sürecinde yaşanan tıkanıklıkları sona erdireceğini belirterek şu açıklamayı yaptı:
“Bu yasa, belediye başkanlarının büyük ölçekli projeleri hayata geçirebilmesi için gerekli araçları sunuyor. Bu da İngiltere genelinde daha fazla konut, altyapı, iş ve fırsat anlamına geliyor.”

Rayner ayrıca belediye başkanlarının 1,5 milyon konut hedefinin “tam merkezinde” olacağını belirtti.

Yatırımcı Güveni ve Yeni Kalkınma Bölgeleri
Yasa tasarısıyla belediye başkanlarının, Olimpiyat Parkı benzeri kalkınma şirketleri kurmaları da kolaylaştırılacak. Önceden bu şirketleri kurmak için tüm belediye meclislerinin oybirliği gerekiyordu; artık çoğunluk yeterli olacak. Bu şirketler, büyük ölçekli yeniden geliştirme için gerekli imar izinlerini doğrudan verebilecek.

Rayner, belediye başkanlarına bölgesel stratejik kalkınma planları hazırlama yükümlülüğü de getirecek ve yerel altyapı için geliştiricilere ek vergi koyma hakkı tanıyacak.

Ayrı bir yasayla ise, belediye meclis üyelerinin küçük projeleri veto etme yetkisi ellerinden alınacak; yalnızca büyük ölçekli projeler meclis onayına tabi olacak. Küçük projeler profesyonel imar görevlilerince değerlendirilecek.

Uzmanlar Ne Diyor?
Planlama danışmanlık firması Lichfields’tan Matthew Spry, bu yetkilerin “belediye başkanlarının büyüme fırsatlarına daha hızlı yanıt vermesini” sağlayacağını ve yatırımcılara “önceden izin verilmiş bölgelerde güvenli yatırım ortamı” sunacağını söyledi.

Kraliyet Şehircilik Enstitüsü’nden Robbie Calvert ise, yasanın ulaşım, konut, ekonomik kalkınma ve kamu hizmetlerinde yetkilerin belediye başkanlarına devri açısından önemli bir değişim olduğunu belirtti. Calvert, “Toplumları da sürece dâhil etmenin önemi büyük” diyerek, yeni yetkilerin yatırımcı güvenini artırma potansiyeline dikkat çekti.