Biyometrik güvenlik önlemleri, masum vatandaşları hedef aldı

8 Ocak 2026

İngiltere’deki perakende devleri, artan hırsızlık vakalarıyla mücadele etmek için yapay zekâ destekli yüz tanıma sistemlerini devreye alarak 1,8 milyar sterlinlik dev bir yatırım yaptı.

Ancak bu biyometrik güvenlik önlemleri, mağazaları suçlulardan temizlemek yerine, masum vatandaşları hedef aldığı yönündeki sert eleştirilerin odağı haline geldi.

Avrupa’nın birçok ülkesinde özel sektör için canlı yüz tanımanın yasak olmasına rağmen İngiltere’de kullanılan bu sistemler, daha önce hırsızlıkla ilişkilendirilen kişileri “ilgi listesine” alarak anlık uyarı veriyor.

İngiltere’de perakende zincirleri, artan hırsızlık vakalarına karşı yapay zekâ destekli yüz tanıma kameralarını devreye alırken, bu sistemlerin masum vatandaşları hedef aldığı yönündeki eleştiriler giderek artıyor.

İngiliz Perakende Konsorsiyonu’nun (BRC) verilerine göre, yalnızca 2024 yılında suç önleme tedbirleri için 1,8 milyar sterlin harcandı.

Yılın özellikle Noel öncesi döneminde, yüz tanıma sistemleri günde 2 bini aşkın şüpheli uyarısı verdi.

Yüz tanıma sistemleri

Birçok büyük market ve perakende zinciri, Facewatch adlı biyometrik yazılımı kullanarak daha önce hırsızlıkla ilişkilendirilen kişileri tespit etmeyi amaçlıyor.

Sistem, “ilgi listesi”nde yer alan bir kişinin mağazaya girmesi halinde çalışanlara anlık uyarı gönderiyor. Ancak kampanya grupları, bu listelere yanlış bilgilerin de girebildiğini ve masum insanların mağazalardan men edildiğini savunuyor.

Yanlış suçlamalar tepkiye yol açtı

Birmingham’da yaşayan bir B&M müşterisi, daha önce işlemediği bir hırsızlık nedeniyle mağazaya alınmadığını ve herkesin içinde küçük düşürüldüğünü anlattı. Şirket, olayın insan hatasından kaynaklandığını kabul ederek özür diledi.

Benzer şekilde Manchester ve Cardiff’te de farklı müşterilerin, sonradan suçsuz oldukları anlaşılmasına rağmen yüz tanıma sistemleri nedeniyle mağazalardan çıkarıldığı bildirildi.

%100 doğruluk iddiası

Mahremiyet savunucuları, özel şirketlerin fiilen “hakim ve savcı” gibi hareket ettiğini belirterek, Avrupa’nın birçok ülkesinde özel sektör için canlı yüz tanımanın yasak olduğuna dikkat çekiyor.

Buna karşılık Facewatch ve bazı perakendeciler, sistemin neredeyse yüzde 100 doğrulukla çalıştığını, yalnızca tekrar eden suçluların hedef alındığını ve verilerin UK GDPR kurallarına uygun şekilde işlendiğini vurguluyor.

Dikkat çeken veriler

BRC verileri, İngiltere’de her gün yaklaşık 50 bin hırsızlık vakasının polise hiç bildirilmediğini ortaya koyuyor. Polis kayıtlarına geçen olay oranı ise yalnızca yüzde 2,5 seviyesinde.

Bu tabloyu gerekçe gösteren perakendeciler, yapay zekâ destekli güvenlik sistemlerini çalışanların ve müşterilerin güvenliği için zorunlu görüyor.