Donör organlarını canlandıran makine İngiltere’de ilk kez kullanıldı

23 Aralık 2024

Daniel Evans-Smith, bekleme listelerini azaltabilecek teknolojiyi kullanan operasyonun dönüştürücü etkisini anlattı.

Cerrahlar, donör organlarını canlandıran ve onları insan vücudunun dışında canlı tutup nefes almalarını sağlayan yeni bir makine kullanarak çift akciğer nakli gerçekleştirdi. Operasyon, makinenin Birleşik Krallık’ta ilk kez kullanıldığına işaret etti..

Bu öncü cihaz, hastalara nakledilmeden önce akciğerleri onaran, yenileyen ve canlandıran bir dizi pompa ve filtre içeren baloncuk benzeri bir odadan oluşuyor.

Akciğerlerin makine içinde perfüzyonu, doktorların organları değerlendirmesine ve gerekirse nakil için rehabilite etmesine olanak tanırken, ayrıca buz üzerinde saklamak gibi doku hasarına yol açabilen geleneksel yönteme kıyasla önemli ölçüde daha fazla zaman kazandırıyor.

Uzmanlar, makinenin gelişinin NHS’de nakil için mevcut akciğer sayısını önemli ölçüde artırabileceğini ve potansiyel olarak yılda yüzlerce hayat kurtarabileceğini söylüyor. 49 yaşındaki Daniel Evans-Smith, İngiltere’de Xvivo tarafından üretilen XPS sisteminden yararlanan ilk hasta oldu.

Etkinlik yöneticisi olan Evans-Smith, Cambridge’deki Royal Papworth hastanesindeki ameliyattan önce, solunum güçlüğüne neden olan ve zamanla kötüleşebilen, günlük aktiviteleri sınırlayan ve bazen oksijen kullanımını gerektiren bir durum olan kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) geliştirmişti. Bir donör hastadan XPS sistemi kullanılarak hayata döndürülen yeni akciğerler aldıktan sonra uyandığında artık KOAH hastası olmadığını gördü. Guardian’a verdiği bir röportajda “Bu inanılmaz. Aradaki fark olağanüstü” dedi.

Elli yılı aşkın bir süredir, akciğerleri nakilden önce korumanın tipik yöntemi, onları donma noktasının hemen üzerine kadar soğutarak metabolik süreçlerini yavaşlatmaktı. Bu, kısa bir süreliğine de olsa nakledilebilecekleri süreyi uzatıyor.

Ancak soğutulduktan sonra kalitelerini düzgün bir şekilde değerlendirmek mümkün değil. Akciğer nakilleri karmaşık ve hayat değiştiren operasyonlar olduğundan, cerrahlar kalitesi belirsiz organları kullanmaktan kaçınma eğiliminde. Bu da dünya genelinde bağışlanan her beş akciğerden yalnızca birinin kullanılabildiği anlamına geliyor.

XPS sistemi, doktorlara akciğerleri incelemeleri için daha fazla zaman tanıyarak daha az donör organının boşa harcanması ve daha fazla hastanın nakil için çağrılması anlamına gelebilir. Evans-Smith sadece dokuz gündür bekleme listesindeydi.

İngiltere’de XPS sistemiyle ilk ameliyatı gerçekleştiren Royal Papworth ekibi ex-vivo akciğer perfüzyonu (EVLP) adı verilen bir teknik kullandı.

EVLP Avrupa ve ABD’de yaygın olarak kullanılan bir teknik ancak Birleşik Krallık’ta yaygın bir uygulama değil. Birleşik Krallık’ta daha önce az sayıda EVLP nakli yapılmış, bunlar büyük ölçüde klinik deneylerle sınırlı kalmış veya farklı makinelere dayanmıştı.

Cerrahlar, Evans-Smith ile elde ettikleri başarıdan bu yana, XPS sistemini kullanarak üç hastaya daha nakil gerçekleştirdi.

Makine insan vücudunun ortamını taklit ederek akciğerlerin normal şekilde şişip inmesini sağlıyor. Özel bir sıvı onları koruyor ve normal işlevlerini geri kazanmalarına yardımcı olarak korunmalarını ve hatta geliştirilmelerini sağlıyor. Akciğerler bu şekilde altı saate kadar korunabiliyor. En az üç saatlik testte iyi performans gösterirlerse, nakil için hazır olarak sistemden çıkarılıyor.

Evans-Smith, danışman cerrahlar Marius Berman, Giuseppe Aresu ve Pradeep Kaul liderliğindeki multidisipliner bir ekip tarafından ameliyat edildi. Yoğun bakımda ve ardından cerrahi servisinde rehabilitasyon gördükten sonra, iyileşme sürecine devam etmek üzere kısa süre önce Northampton’daki evine döndü.

Royal Papworth’ta transplantasyonun cerrahi lideri olan Berman şunları söyledi: “Daniel’e uygun donör akciğerlerin sağlanmasına yardımcı olan bu makineyi klinik ex-vivo akciğer perfüzyon vakası için kullanan ilk Birleşik Krallık hastanesi olmaktan gurur duyuyoruz. Bu yenilik olmasaydı Daniel bugün hala nakil bekliyor olabilirdi.”

Ulusal NHS akciğer danışma grubu başkanı Jasvir Parmar, makinenin doktorların bağışlanan akciğerleri değerlendirme ve kalitesini artırma becerilerinde önemli bir değişime işaret ettiğini söyledi.

Parmar, “Akciğerleri vücuttan çıkardıktan sonra performanslarını iyileştirebiliyorsunuz, bu nedenle sadece bir değerlendirme aracı değil, aynı zamanda bir tedavi aracı da sağlıyor” dedi.

NHS Blood and Transplant’ın organ ve doku bağışı ve naklinden sorumlu ulusal tıbbi direktörü Prof Derek Manas, makinenin organ bağışı bekleme listesini azaltmaya yardımcı olabileceğini söyledi.

Manas, “Şu anda akciğer nakli bekleyen 200’den fazla kişi var ve bu sayı uygun donör organ sayısından önemli ölçüde fazla. Bu çaresiz durumdaki hastaların bekledikleri çağrıyı alma şanslarını arttırmak için inovasyonu desteklememiz hayati önem taşımaktadır. Organ nakli teknolojisini ve tekniklerini geliştirmeye yönelik çalışmalar için minnettarız ama en çok da organ bağışı yoluyla hayat kurtarmayı ve iyileştirmeyi kabul eden hastalara ve ailelere minnettarız” dedi.

Evans-Smith, “Bundan önce, nefes almak için nerede durup dinlenebileceğimi düşünmek zorunda kalmadan bir tepeye çıkmakta ya da herhangi bir mesafeyi yürümekte zorlanıyordum. Şimdi yokuş inip çıkmak da dahil olmak üzere günde 7.000 adım atıyor olabilirim ve nefes almak için bile durmadan 3.000 adım atabiliyorum. Bu inanılmaz, değil mi?” diye konuştu.