NHS’den kanserin erken teşhisi için yeni kan testi araştırması

İngiltere’de Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), kanserin erken teşhis edilmesini sağlayabilecek yeni kan testlerini değerlendirmek amacıyla dünyanın ilk kapsamlı klinik araştırmalarından birini başlatıyor. En az 200 aile hekimliği merkezinde yürütülecek araştırmaya 45 yaş ve üzerindeki 20 binden fazla hasta katılacak. Testlerle bağırsak, pankreas, yumurtalık, mide, karaciğer ve prostat kanseri dâhil çok sayıda kanser türünün erken belirtilerinin tespit edilmesi hedefleniyor.

İngiltere hükümeti, 4 Kasım 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, kanser teşhisinde yeni bir dönemin kapısını açabilecek geniş kapsamlı bir klinik araştırma başlatıldığını duyurdu.

STRIDE-RCT adı verilen araştırma kapsamında, tek bir kan örneğiyle birden fazla kanser türüne ilişkin erken belirtilerin tespit edilip edilemeyeceği incelenecek.

Araştırma, İngiltere genelinde en az 200 aile hekimliği merkezinde (GP) gerçekleştirilecek ve 20 binden fazla NHS hastasını kapsayacak.

Yeni testlerin amacı, kanserin daha ağır belirtiler ortaya çıkmadan önce belirlenmesine yardımcı olmak ve hastaların tedaviye daha erken ulaşmasını sağlamak.

Hangi kanser türleri araştırılacak?

Araştırma kapsamında aşağıdaki kanser türlerinin erken belirtilerinin tespit edilmesi değerlendirilecek:

• Bağırsak ve ince bağırsak kanseri

• Mide ve yemek borusu kanseri

• Pankreas kanseri

• Karaciğer kanseri

• Safra kanalı ve safra kesesi kanseri

• Yumurtalık kanseri

• Rahim iç zarı (endometrium) kanseri

• Böbrek ve mesane kanseri

• Prostat kanseri

Testler, tek bir kan örneğinde farklı kanser türlerine ilişkin işaretleri araştıracak ve olası kanserin vücudun hangi bölgesinden kaynaklandığına dair bilgi sağlamaya çalışacak.

Kimler araştırmaya katılabilecek?

Araştırmaya, 45 yaş ve üzerinde olup karın bölgesiyle ilgili şikâyetlerle aile hekimine başvuran hastalar katılabilecek. Bu şikâyetler arasında özellikle sürekli karın şişkinliği ve karın bölgesinde rahatsızlık hissi bulunuyor.

Araştırmaya katılan hastaların büyük bölümünden, rutin kan testleri sırasında bir veya iki tüp kan alınacak.

Birmingham Üniversitesi tarafından geliştirilen testlerde yapay zekâ ve kandaki proteinlerin ölçülmesi dâhil çeşitli ileri teknolojiler kullanılacak.

Test sonucunun pozitif çıkması, tek başına kesin kanser teşhisi anlamına gelmeyecek.

Ancak sonuçlar, aile hekimlerinin hangi hastaların acil ileri tetkiklere yönlendirilmesi gerektiğine karar vermesine yardımcı olabilecek.

İngiltere’de her yıl yaklaşık 71 bin kişiye karın bölgesi kanseri teşhisi konuluyor

Hükümetin açıkladığı verilere göre İngiltere’de her yıl yaklaşık 71 bin kişiye pankreas, mide, karaciğer, yumurtalık veya bağırsak kanseri teşhisi konuluyor.

Bu kanser türleri nedeniyle yılda yaklaşık 35 bin kişi hayatını kaybediyor.

Karın bölgesindeki kanserler çoğu zaman geç evrelerde tespit ediliyor. Bunun önemli nedenlerinden biri, ilk belirtilerin daha az ciddi sağlık sorunlarıyla karıştırılabilmesi.

Erken teşhisin önemini ortaya koyan veriler özellikle bağırsak kanserinde dikkat çekiyor.

Birinci evrede teşhis edilen bağırsak kanseri hastalarının yaklaşık onda dokuzu en az beş yıl yaşarken, dördüncü evrede teşhis edilenlerde bu oran yaklaşık onda bire düşüyor.

Yeni araştırmayla kanserlerin tedavinin daha etkili olabileceği erken aşamalarda belirlenmesi amaçlanıyor.

Sağlık Bakanı Yvette Cooper; “Erken teşhis hayat kurtarabilir”

İngiltere Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanı Yvette Cooper, kanserin erken teşhis edilmesinin başarılı tedavi ihtimalini artırdığını vurguladı.

Cooper, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Kanser ne kadar erken teşhis edilirse başarılı şekilde tedavi edilme ve hayat kurtarma ihtimali o kadar artar.

Dünyada bir ilk olan bu araştırma, basit kan testlerinin aile hekimlerine acil desteğe ihtiyaç duyan hastaları çok daha erken belirleme konusunda yardımcı olup olamayacağını ortaya koyacak.

Bu tür yenilikler, Ulusal Kanser Planımızın önemli bir parçasını oluşturuyor. Planımız daha hızlı teşhis, daha etkili tedavi ve her hasta için daha iyi bakım sağlamayı hedeflerken, kanseri kalıcı olarak tedavi etme umudu sunan araştırmalara ve teknolojilere de yatırım yapıyor.”

Testlerde yapay zekâ kullanılacak

STRIDE-RCT araştırmasında değerlendirilecek kan testleri, kanserin erken biyolojik işaretlerini tespit etmek için farklı teknolojilerden yararlanacak.

Bunlar arasında yapay zekâ destekli analizler ve kandaki belirli proteinlerin ölçülmesi bulunuyor.

Testlerin aile hekimlerinin klinik değerlendirmeleriyle birlikte ne kadar etkili çalıştığı incelenecek.

Araştırmanın sonuçları değerlendirilmeden testlerin NHS genelinde yaygınlaştırılmasına karar verilmeyecek.

NHS; “Kanser teşhisinde bir devrimin başlangıcındayız”

NHS Ulusal Kanser Klinik Direktörü ve Office for Life Sciences Kanser Hedefi Başkanı Profesör Peter Johnson, karın bölgesindeki kanserlerin erken teşhisinin son derece zor olduğunu belirtti.

Johnson, bu kanserlerin belirtilerinin sıklıkla daha hafif hastalıklarla karıştırıldığını ifade ederek şöyle konuştu:

“Karın bölgesindeki kanserleri erken tespit etmek oldukça zordur çünkü belirtiler kolaylıkla daha az ciddi sağlık sorunlarıyla karıştırılabilir.

Ancak NHS bu soruna çözüm bulmakta kararlıdır.

Kanser teşhisinde bir devrimin başlangıcındayız. Bu araştırma, kan testlerinin aile hekimlerine doğru hastaları doğru tetkiklere daha erken yönlendirmede yardımcı olup olamayacağını anlamamızı sağlayacak.

Bu yeni teknolojiler hakkında bilimsel kanıt toplamamız hayati önem taşıyor.”

Acil kanser sevklerinin yalnızca yüzde 2 ila 6’sında kanser tespit ediliyor

Mevcut verilere göre, kanser şüphesiyle yapılan acil sevklerin yalnızca yüzde 2 ila 6’sı kanser teşhisiyle sonuçlanıyor.

Yeni kan testlerinin, aile hekimlerine hangi hastaların ileri incelemeye ihtiyaç duyduğunu belirlemede ek bir araç sunması bekleniyor.

Böylece gereksiz acil sevklerin azaltılması ve sağlık hizmetlerinin gerçekten acil değerlendirmeye ihtiyaç duyan hastalara daha fazla zaman ayırabilmesi hedefleniyor.

Araştırmaya 8,49 milyon sterline kadar kamu desteği

STRIDE-RCT araştırması, Office for Life Sciences tarafından, hükümetin National Institute for Health and Care Research (NIHR) kurumu aracılığıyla finanse edilecek.

Programa 8,49 milyon sterline kadar kamu kaynağı sağlanacak.

Araştırma yalnızca büyük şehirlerde değil, kırsal bölgelerde, sahil yerleşimlerinde ve sosyoekonomik açıdan dezavantajlı topluluklarda da yürütülecek.

Böylece sonuçların NHS’nin hizmet verdiği farklı nüfus grupları için geçerli olup olmadığı değerlendirilebilecek.

İngiltere kanser araştırmalarına yatırımlarını artırıyor

Araştırma, hükümetin Ulusal Kanser Planı kapsamında erken teşhisi geliştirme hedefini destekliyor.

Hükümetin açıklamasına göre geçen yıl, 2024 seçimlerinden önceki yıla kıyasla 250 bin daha fazla kişinin kanseri zamanında teşhis edildi veya kanser olasılığı dışlandı.

Yeni araştırma, hükümetin Yaşam Bilimleri Sektör Planı ve daha geniş kapsamlı Sanayi Stratejisiyle de bağlantılı.

Hedefler arasında yeni tedavilerin hastalara ulaştırılması, yüksek nitelikli istihdam oluşturulması ve Birleşik Krallık’ın 2030 yılına kadar Avrupa’nın önde gelen yaşam bilimleri ekonomisi hâline gelmesi bulunuyor.

Maliye Bakanı tarafından yakın zamanda açıklanan 1 milyar sterlinlik kamu-özel sektör yaşam bilimleri yatırımı, 1.000’den fazla istihdamı ve yeni tedavilerin geliştirilmesini desteklemeyi amaçlıyor.

Temmuz 2025’te sektör planının başlatılmasından bu yana güvence altına alınan toplam yatırımın 4 milyar sterlini aştığı bildirildi.

Hükümet ayrıca ticari klinik araştırmaların en az yüzde 95’ini 150 gün içerisinde başlatma hedefini gerçekleştirdiğini açıkladı.

İş Dünyası Bakanı Reynolds; “Erken teşhis kritik önem taşıyor”

İş, İnovasyon, Bilim ve Ticaret Bakanı Jonathan Reynolds, kanser teşhisini bekleyen hastaların yaşadığı belirsizliğe dikkat çekti.

Reynolds, şunları söyledi:

“Kanser hayatımızın bir noktasında hepimizi etkiliyor. Ülke genelinde milyonlarca insan, teşhis beklerken yaşanan korkunç belirsizliğin nasıl bir duygu olduğunu biliyor.

Vakaları erken tespit etmek, hastalara tedaviye giden açık bir yol sunmak ve hayat kurtarmak açısından kritik önem taşıyor.

Birleşik Krallık tıbbi bilimsel araştırmalarda dünya lideridir. Bu araştırma, insanların yaşamlarında gerçek fark yaratabilecek gelişmelerin ortaya çıkarılmasında bu liderliğin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.”

Uzmanlar; “Kanser hastaları aylarca belirsiz belirtiler yaşayabiliyor”

Danışman Kolorektal Cerrah, Surgical Data and Policy Lab Direktörü ve araştırmanın eş baş araştırmacısı Profesör Aneel Bhangu, birçok hastanın uzun süre açıklanamayan belirtiler yaşadıktan sonra uzmanlara ulaştığını belirtti.

Bhangu, şöyle konuştu:

“Kanser hastalarının çok büyük bir bölümü, nedenini belirlemenin zor olduğu belirsiz belirtilerle aylar geçirdikten sonra bana ulaşıyor. Öte yandan acil sevk edilen insanların çoğunda kanser bulunmuyor. Bu da gereksiz kaygı ve maliyet yaratıyor. Bu kan testleri, aile hekimlerinin iki grubu birbirinden ayırmasına yardımcı olabilir. Ancak NHS genelinde kullanılmadan önce bundan emin olmamız gerekiyor. Bu araştırma, söz konusu soruya hızlı biçimde yanıt vermek üzere tasarlandı.”

Bağırsak kanserini yenmiş aile hekiminden erken teşhis vurgusu

NHS aile hekimi, yazar ve bağırsak kanseri tedavisi görmüş Dr. Anisha Patel, genç yaşta üçüncü evre bağırsak kanseri teşhisi aldığını belirterek erken teşhisin önemini kendi deneyimi üzerinden anlattı.

Patel, şu ifadeleri kullandı:

“Bir aile hekimi ve genç yaşta üçüncü evre bağırsak kanseri teşhisi almış biri olarak erken teşhisin ne kadar önemli olduğunu biliyorum.

Aile hekimliğinde karşılaştığımız zorluk, kanser belirtilerinin belirsiz olabilmesi ve birçok başka hastalıkla örtüşmesidir.

Pankreas, yumurtalık, bağırsak ve mide kanseri gibi hastalıkları erken aşamada tanımak bazen zor olabilir. Geç teşhis ise daha az tedavi seçeneği ve daha kötü sonuçlar anlamına gelebilir.

Bu araştırma, hangi hastaların ileri incelemeye ihtiyaç duyduğunu daha erken belirlememize yardımcı olabilecek kan testleri açısından gerçek bir umut sunuyor.”

Patel, teknolojik yeniliklerin yanı sıra hastaların dinlenmesinin, endişelerinin ciddiye alınmasının, devam eden belirtilerin takip edilmesinin ve tarama programlarına katılımın önemini koruduğunu vurguladı.

NIHR; “Kanser teşhisinde oyunun kurallarını değiştirebilir”

NIHR İcra Kurulu Başkanı ve Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanlığı Baş Bilim Danışmanı Profesör Lucy Chappell, karın bölgesi kanserlerinin sıklıkla agresif seyrettiğini ve tespit edilmelerinin zor olduğunu söyledi.

Chappell, NIHR’nin son 20 yıldır hasta bakımını geliştiren yüksek kaliteli araştırmalara yatırım yaptığını hatırlattı.

Yeni araştırmanın, birden fazla kanseri tespit etmeyi amaçlayan kan testlerinin rutin aile hekimi görüşmelerine dâhil edilmesinin erken teşhise katkısını değerlendireceğini belirtti.

Chappell, başarılı sonuçların acil sevk süreçlerini kolaylaştırabileceğini, NHS üzerindeki baskıyı azaltabileceğini ve tedavilerin en etkili olduğu dönemde teşhis konulmasını sağlayabileceğini ifade etti.

Cancer Research UK; “Aile hekimlerinin daha iyi araçlara ihtiyacı var”

Cancer Research UK İcra Kurulu Başkanı Michelle Mitchell, karın şişkinliği ve mide ağrısı gibi belirtilerin birçok farklı nedenden kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu nedenle aile hekimlerinin hangi hastalarda kanser araştırması yapılması gerektiğine karar vermekte zorlanabildiğini belirten Mitchell, bazı kanserlerin ancak tedavinin daha zor olduğu ileri evrelerde tespit edildiğini vurguladı.

Mitchell, araştırmanın hangi hastaların ileri testlere ihtiyaç duyduğunu belirleme konusunda önemli bir adım olduğunu ve sonuçların testlerin gelecekte NHS bünyesinde kullanılıp kullanılamayacağına ilişkin çalışmalara yol göstereceğini söyledi.

Bowel Cancer UK araştırmayı memnuniyetle karşıladı

Bowel Cancer UK Hayırsever Etki Direktörü Jodie Moffat, yeni araştırmanın bağırsak kanseri teşhisinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini belirtti.

Moffat, bağırsak kanseri belirtilerinin farklı hastalıklardan kaynaklanabilmesi nedeniyle teşhisin zorlaşabildiğini söyledi.

Sağlık çalışanlarının hangi hastaları acilen ileri tetkiklere yönlendirmesi gerektiğini belirlemesine yardımcı olacak yeniliklerin olumlu bir gelişme olacağını ifade eden Moffat, araştırmanın sonuçlarını beklediklerini dile getirdi.

Pankreas kanserinde erken teşhis hayati önem taşıyor

Pancreatic Cancer UK Politika ve Etki Başkanı Alfie Bailey Bearfield, pankreas kanserinin zamanında tespit edilebilmesi için yeni araçlara acilen ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Sürekli karın ağrısı ve hazımsızlık gibi belirsiz belirtilerin, hangi hastaların acil incelemeye yönlendirilmesi gerektiğine karar verilmesini zorlaştırdığını belirten Bearfield, yeni teknolojilerin geniş kapsamlı bir araştırmayla değerlendirilmesini memnuniyetle karşıladı.

Bearfield, şu açıklamada bulundu:

“Bu yıkıcı hastalığa yakalanan kişilerin yarısı, teşhis konulduktan sonraki yalnızca üç ay içerisinde hayatını kaybediyor. Araştırmadan başarılı sonuçlar elde edilmesi, yeni araçların geliştirilmesine rehberlik edebilir ve gelecekte çok daha fazla pankreas kanseri hastasına mümkün olan en iyi hayatta kalma şansını sunabilir.”

Araştırma farklı toplulukları kapsayacak

Birmingham Üniversitesi Halk Sağlığı Danışmanı ve araştırmanın eş baş araştırmacısı Doçent Dmitri Nepogodiev, karın bölgesi kanserlerinin sıklıkla geç teşhis edildiğini belirtti.

Nepogodiev, özellikle en dezavantajlı topluluklarda yaşayan kişilerin kanser teşhisini acil durumlarda alma olasılığının daha yüksek olduğunu söyledi.

Araştırmanın şehir merkezleri, sahil kasabaları ve kırsal bölgelerdeki aile hekimliği merkezlerini kapsayacak şekilde tasarlandığını belirten Nepogodiev, böylece sonuçların NHS’nin hizmet verdiği tüm topluluklar açısından değerlendirilebileceğini ifade etti.

Kaynak: GOV