‘Şimdi al, sonra öde’ kredilerinde, en küçük tutarlara bile uygunluk denetimi

18 Temmuz 2025

İngiltere’de giderek büyüyen “Şimdi al, sonra öde” (BNPL) piyasası, yeni düzenlemelerle kapsamlı bir şekilde denetim altına alınıyor. Finansal Davranış Otoritesi (FCA), sektördeki £13 milyarlık hacme ulaşan büyümeye karşı harekete geçerek, en küçük tutarlı kredilerde bile kredi uygunluğu denetimlerinin yapılmasını öngören planlarını kamuoyuna açıkladı.

FCA, yeni düzenlemeler kapsamında BNPL hizmeti sunan firmaların, mali zorluk yaşayan müşterilere destek sunmasını zorunlu hale getiriyor. Ayrıca tüketiciler, yaşadıkları sorunları Finansal Ombudsman Hizmeti’ne taşıyabilecek.

FCA Başkan Yardımcısı Sarah Pritchard, “BNPL kullanımındaki hızlı artış nedeniyle bu alanı uzun süredir denetim altına almak istiyorduk,” dedi. Verilere göre BNPL kredileri 2017’de £60 milyon iken, 2024 itibarıyla £13 milyarı aştı. “Artık tüketiciler bu ödeme yönteminden faydalanırken daha iyi korunacak,” diye ekledi.

BNPL sistemi, alışverişlerde ödemelerin taksitlendirilmesini ve faizsiz olarak ertelenmesini sağlıyor. Klarna ve Clearpay gibi firmalar, online alışverişlerde ödeme ekranlarında sıkça yer alıyor. Ancak bazı tüketicilerin geri ödemekte zorlandığı ve bunun da borç sarmalına neden olduğu yönünde endişeler artıyor.

FCA’nın verilerine göre, Mayıs 2024’e kadar geçen 12 ayda İngiltere’de yaklaşık 10.9 milyon yetişkin en az bir kez BNPL kullandı. Bu kişilerin 1.1 milyonu £500 veya üzeri borç taşırken, 5.3 milyonu ise £50 ve üzeri borç sahibiydi.

Yeni düzenleme, £50 altındaki kredilerin de kredi değerliliği kontrollerine tabi tutulmasını içeriyor. FCA, bu tür küçük tutarlı kredilerin toplam anlaşmaların yarısından fazlasını oluşturduğuna dikkat çekerek, bu alanın denetim dışında kalmasının tüketiciler için ciddi risk oluşturabileceğini vurguladı. Ayrıca, “kredi biriktirme” (loan stacking) riski nedeniyle, farklı sağlayıcılardan alınan küçük kredilerin birleşerek kontrolsüz bir borç yüküne dönüşebileceği ifade edildi.

Borç yardımı kuruluşu StepChange’in CEO’su Vikki Brownridge, BNPL kullanımının artık “kredi kartı veya ek hesap kadar yaygın” olduğunu belirterek, bu sistemin “doğru şekilde” düzenlenmesi gerektiğini vurguladı. Brownridge, “BNPL, bütçe planlamasında faydalı olabilir ancak borç sorunlarını derinleştirme riski de taşıyor. Bu nedenle, diğer kredi türlerinde olduğu gibi tüketicilerin korunması şart,” dedi.

Yeni düzenlemelere göre BNPL sağlayıcıları da tıpkı mortgage ya da teminatlı kredi hizmeti sunan finans kuruluşları gibi FCA yetkisi almak zorunda olacak. Yeni sistemin yürürlüğe gireceği 15 Temmuz 2026’dan itibaren firmaların bu yetkiyi almak için altı ay süresi olacak.

Düzenlemeler şu anda danışma belgesi şeklinde yayımlandı ve BNPL firmaları ile tüketici gruplarının 26 Eylül 2025’e kadar görüş bildirmesi bekleniyor.