İffet Renda’nın ardından

Bu yazı 22 Ocak 2026 tarihinde yayınlanmıştır

Geçen hafta Londra’daki toplumumuzdaki önemli bir renk soldu. Londra’daki topluma önemli katkıları olan sevgili dostum Dr. İffet Renda’yı (83) 15 Ocak günü Fethiye’de tedavi gördüğü hastanede kaybettik. Dr. İffet Renda, TBMM’nin ilk başkanı Abdülhak Hamit Renda’nın torunudur.

Türkiye’nin ilk yüksek eğitimli hemşireleri arasında yer alan İffet Renda doktora yapar. Renda üniversite yıllarında sosyalizm ile tanışır ve TKP’nin kadın kolları İlerici Kadınlar Birliği’nin ilk kurucuları arasında yer alır. Halil İncealemdaroğlu ile 1969’da evlenir.

Bu evlilikten Kerim (1971) ve Murat (1972) isimli iki oğlu olur. 1977’de eşinden ayrılarak oğullarıyla Londra’ya yerleşen Renda, Financial Times’ın muhabirlerinden David S. Tonge ile bir süre evli kalır.

Daha sonra Hollanda’da yaşayan Renda 2014’ten bu yana Fethiye’de Yakabağ Köyünde yaşıyordu. Renda uzun zamandır alzeymer hastası ve 14 aydır da bitkisel yaşamdaydı. Sevgili İffet Londra’da mesleğini yapmış ve toplumsal çalışmalarla da adını duyurmuştu. King Edward Hastanesi’nde “etnik toplumda sağlık” araştırmalarına katılmıştı. Ben kendisini 1986’da Türk Eğitim Birliği (TEB) çalışmalarında tanımıştım. Son derece bilgili, nazik, çalışkan, pratik, yardımsever ve ileri görüşlüydü. Burjuva ve muhafazakar bir aileden gelmesine karşın (David S. Tonge’dan ayrıldığında kısa bir dindarlık dönemi olsa da) sosyalistti. İffet dostum TEB’de Kadın Bölümü’nün kurucuları arasında yer almıştı.

TEB’de pek çok kadın projesini hayata geçirdi, toplumda şiddete ve tacize uğrayan, ensest ilişkiye zorlanan binlerce kadına kol kanat gerdi, onların rehabilitasyonunda rol aldı. İffet dostum ile daha sonraki yıllarda İngiltere’nin en büyük promosyon şirketlerinden Süpremia International’da yolumuz kesişti. Grafiker tasarımcı olarak çalıştığım şirkette İffet, “joker” konumunda gelen sekreterdi. Dostumun Londra’dan taşınırken bana hediye etmeye değer gördüğü (Aralarında Uğur Mumcu imzalı) değerli kitaplarına gözüm gibi bakıyorum. İffet Renda toplumumuzun sessiz kahramanlarındandı. Anılarıyla yaşasın sevgili dostum… Uğurlar olsun…

***

KIBRIS UÇUŞLARINDA KAMPANYA:

Geçen Eylül’de THY ve AJet Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Bolat Londra’da, Ada Kıbrıs Projesi’ni tanıtıp, Türkiye aktarmalı Stansted–Ercan uçuşları için gidiş-dönüş biletlerin 250 sterlin kampanyasını duyurmuştu. KKTC’de cumhurbaşkanlığı seçimlerini iktidardaki sağ kaybedince bu kampanyanın da askıya alındığını kaleme almıştım. Bu kampanya doğrultusunda reklam seferberliği yapan turizmcilerin hayalkırıklığına uğradıklarını da yazımda belirtmiştim.

KKTC Başbakan Yardımcısı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanı Fikri Ataoğlu, kampanya süresince A-Jet verilerine göre 17 bin 509 yolcunun, Londra–Ercan hattında transit olarak seyahat ettiğini vurgulayarak, yapılan görüşmeler sonrasında kampanyanın 1 yıl daha uzatıldığını açıkladı.

KKTC’de seçmen tercihinin değişmesi nedeniyle koltuğu sallanan hükümetin bu kararında; sağ duyuyu dinleyip seçim yatırımına dönüştürme çabasını sezmek mümkün. Hükümet herşeyden önce verdiği sözün arkasında durmalı ve istikrarlı olmalı değil mi?

Bu konuda karnesi kırılsa da hükümetin kampanyayı uzatması sevindirici. Darısı Türkiye’de AKP hükümetinin bir zamanlar yurtdışındaki vatandaşlara verdiği uçuşlarda “aile indirimi” sözünü tutmasında.

***

SAĞLIK TURİZMİNDE CİDDİ UYARI:

Türkiye’de sağlık amaçlı seyahat eden en az 12 İngiltere vatandaşının hayatını kaybetmesinin ardından Birleşik Krallık makamları, yurt dışında cerrahi müdahale düşünenler için acil uyarıda bulundu. Sağlık Bakanı Wes Streeting, özellikle estetik ve obezite cerrahisi için yurt dışına gitmeyi planlayan vatandaşlara “çok dikkatli düşünmeleri gerektiği” yönünde güçlü bir çağrı yaptı. Türkiye’de mantar gibi biten ve denetimden yoksun klinikler son yıllarda artan hayat pahalılığından dolayı gözünü yurtdışından gelecek hastalara dikmişti.

Yaygın reklam ağına takılan İngiltere vatandaşları risk aldıklarını bilmeden ve kendi ülkelerindeki gibi denetlendiklerini sandıkları Türkiye’deki merdiven altı kliniklere gitmeyi sürdürüyor. Aslında yapılması gereken çok basit Türkiye’de Sağlık Bakanlı’ğının ciddi denetimler yaparak “sağlıksız” klinikleri ayıklaması hem sağlık turizmine güven verecek hem de Birleşik Krallık gibi ülkeleri rahatlatacak.