İngiltere’de ilk Türk lokumu 19’uncu yüzyılda Hackney’de üretildi

Bu yazı 1 Ekim 2026 tarihinde yayınlanmıştır

Birleşik Krallık’ta (BK), Türk mutfağınn da Fransız, Çin ve İtalyan mutfağı kadar tanındı­ğını söylersek abartmış olma­yız. BK’ye Anadolu’dan ilk ge­lenler 17’nci yüzyılda laleleri, 19’uncu yüzyılda da Türk ha­mamlarını sayabiliriz*. Türk damak zevki Türk lokumunun da 19’uncu yüzyılda tanındığı söylenebilir.

İngiltere’de ilk Türk lokumu (Turkish Delight) “Rahat La­coum” markasıyla 1872’de göç eden Yunan asıllı Yahudi David Politi tarafından üstelik 2 asır sonra toplumun yoğunlaşacağı Hackney’de üretilir.**

“D Politi and Sons Ltd’in” şir­keti “10 Manor Road, Hackney, N16 5SE” adresindeki fabrikayı 2011 yılında özelbacalı olarak inşa ettiği ve şirketin 1987’de ti­caretten çekilinceye kadar da üretimi aynı yerde sürdürdüğü biliniyor. İlk lokumlar ince tahta kutularda ve kâğıt içine yerleş­tirilmiş portakallı çubuk ya da tahta çatalla birlikte satışa su­nulur. Lokum kutuları daha sonra yerini üzerinde üç adet ay yıldız olan silindir kırmızı te­neke lokum kutularına bırakır.

Politi, lokum üretmek için kurduğu küçük fabrikasında 1911’de lokum karıştırmak için horizantal tek silindirli buharlı makine kullanır. Makine 1978’e kadar çalışır. Fabrikadaki tuğla bacanın lokumun kaynama sü­recinde buharının dışarı atıl­ması için inşa edildiği sanılıyor. Beyaz ve pembe (güllü) olarak lokum türlerine özgü kutularda satılan “Rahat Lacoum” Noel za­manında İngilizler tarafından aranan favori tatlardan olur.

Günümüzde “Politi Art” adıyla anılan fabrika binasında cilt yapım atölyeleri, antika ev eşyaları dükkânı bulunuyor. Antika satıcısının arka depo­sunda ise üzerinde büyük harf­lerle “Politi” yazılı baca, işlevi olmasa da varlığını koruyor.

1950’lerden itibaren Kıbrıslı Türk toplum üyesi bakkallarda Kıbrıs’tan getirilen lokumlar da satılır. 1980 ve sonrasında Tür­kiyeli toplumun süpermarket sektöründe yoğunlaşmasıyla lokumlar Türkiye’den de getiril­meye başlanır. Günümüzde ise Türkiye kökenli gıda toptancıla­rının lokumu Londra’da üretip dağıttığına tanık oluyoruz.

LOKUMCU POLİTİ’NİN HA­YATI

Sefarat Yahudi’si olan Da­vid Politi’nin ailesi, 1492’de İspanya’dan kovulduktan sonra Venedik ve sonrasında Korfu’ya taşınır. İtalya’da 1519’da iki üyesi öldürülen Politi ailesinin

Katolik olmaya zorlandığı

sanılıyor.

David ve ailesi 1862’de Londra’ya göçer, Korfu’da ka­lan ailenin diğer üyeleri ise II. Dünya Savaşı sırasında Auschwitz’e yollanacaktır. Da­vid Politi 1870’de “D. Politi & Sons Ltd” adıyla lokum üretme fabrikası kuracaktır.

_____________________

* Bu bilgilerin ayrıntılarını Türkçe ve İNgilizce olarak ka­leme aldığım Londra’da Bi­zim’Kİler kitabımda anlatmış­tım.

* * h t t p : / / m a v i b o n c u k . blogspot.co.uk/2011/11/politi-turkish-delight-works.html