Londra’da mavi plaketli tek Türk: Mustafa Reşit Paşa

Bu yazı 8 Ekim 2026 tarihinde yayınlanmıştır

Londra’da mavi plaket yal­nızca Osmanlı’nın Londra Büyükelçisi Mustafa Reşit Paşa’nın, 1839’da yaşadığı 1 Bryanston Square’deki Osmanlı’nın Londra Büyükel­çilik binasında yeralıyor.

İkinci mavi plaket de Na­mık Kemal’in yaşadığı evde olmalıydı. Osmanlı aydını Na­mık Kemal 1867-1870 arasında Londra’da yaşadı. Namık Kemal’in Londra’da yaşayan torununun torunu Osman Stre­ater, annesi Nermin Hanım’ın başlattığı “Namık Kemal’in Londra’da yaşadığı eve ‘mavi plaket’ koydurma” çabalarını 22 Kasım 2013’de aramızdan ayrılıncaya kadar sürdürdü. Dostluk yapma fırsatı yaka­ladığım Streater’in ömrü ne yazık ki plaket çabalarına yetmedi. Streater’in yarım ka­lan çabaları artık Türkiye’nin Londra Başkonsolosluğu’na düşüyor…

Londra’da Bizim’Kiler ki­taplarımda ayrıntılı anlattığım toplumdaki tek mavi plaketin hikayesine dönecek olursak; Osmanlı’nın Londra Büyü­kelçisi Mustafa Reşit Paşa, 1839’da yaşadığı “1 Bryans­ton Square”deki Osmanlı’nın Londra Büyükelçilik bina­sında mavi plaket yer alıyor. Büyükelçilik 1901’de 69 Port­land Place’e taşınacaktır.

Koca Mustafa Reşit Paşa veya Mustafa Reşit Paşa 1800’de doğar. 1834’te genç yaşta Sultan II. Mahmut ta­rafından Paris elçiliğine ge­tirilir. 1836’da Londra elçisi olur. 1837’de yeni kurulmuş olan Dışişleri Bakanlığı’na (Hariciye Nazırı) atanır. O dö­nemde İngilizlerle Baltalimanı Antlaşması’nı müzakere eder. 1838’de Londra’ya elçi olarak gönderilir. 1839’da tahta yeni çıkan Sultan Abdülmecit’in ilan ettiği Gülhane Hatt-ı Hümayunu’nu (Tanzimat Fer­manı) okuyan kişi olur. 1841’de tekrar Paris’e elçi olarak gider. Mısır ve Kırım sorunlarına çö­züm geliştirilmesinde rol oy­nar. 1843’te Edirne valiliğine ve aynı yıl içinde tekrar Paris elçiliğine getirilir. Abdülmecit saltanatında 6 kez sadrazam­lık yapar. Koca Mustafa Reşid Paşa, 1858’de vefat eder.

İNGİLTERE DEMOKRASİ­SİNDEN ETKİLENDİLER

Londra’ya iki kez atanmış olan Koca Mustafa Reşit Paşa ilk gelişinde İngiliz toplumu ve iç politikasını inceler. Bir bilim adamı titizliğinde bu bi­nada yaptığı araştırmalarında Osmanlı’da ciddi reformlar yapılması gerektiği sonucuna ulaşır.

Siyasi yaşamında 6 kez sadrazamlığa (başbakanlığa) getirilen Koca Mustafa Reşit Paşa’dan sonra sadrazam olan Ali Paşa da Londra’da müste­şarlık yapar. Ali Paşa, İslahat Fermanı’nı hazırlayan isim o l a ­rak tarihte yer alacaktır. Bu iki diplomat da 1 Bryanston Squa­re’deki çalışmalarını Osmanlı demokrasisine taşıyacaktır.

Hürriyet’in 1970-88 arasın­daki Londra Temsilcisi Nuyan Yiğit, 1 Bryanston Square’deki binaya mavi plaket takılma­sına tanık olur ve “Londra’yı Sever misiniz?” başlıklı kita­bında da anılarını şöyle ak­tarır:

“Osmanlı devrinin eski se­faret binasına plaket takılır­ken binayı da gezdim. Birinci kata ‘Damdaki Kemancı’nın Teyve’sinin tarif ettiği güzel­likteki bir merdivenden çıkılı­yor. Ortadaki büyük oda parke döşemeli, yüksek tavanlı, bü­yük avizeli. (Paşa’nın davetine icap eden Kraliçe Victorya ile) Dans, bu salonda edilmiş ol­malı, eğer edilmiş ise.”