Brexit sonrası sınır kontrolü tesislerine £100 milyon boşa harcandı

İngiltere’de Brexit sonrası sınır kontrolleri için kurulan ancak büyük bölümü faaliyete geçmeyen tesislere en az 100 milyon sterlin kamu kaynağı harcandığı ortaya çıktı. HMRC tarafından açıklanan yeni verilere göre, İngiltere ve Galler’de inşa edilen yedi iç sınır kontrol tesisinden beşi hiçbir zaman faaliyete geçmedi. Bazı tesislerin kapatılması için de milyonlarca sterlin harcandı.

İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılmasının ardından sınır kontrollerini yürütmek amacıyla oluşturulan tesislerin maliyeti yeniden tartışma konusu oldu.

İngiltere Vergi ve Gümrük İdaresi (HMRC) tarafından Bilgi Edinme Özgürlüğü (Freedom of Information – FoI) kapsamında paylaşılan veriler, Brexit sonrası kullanılmak üzere hazırlanan bazı sınır kontrol tesislerinin hiçbir zaman faaliyete geçmediğini, bazılarının ise kısa süre içerisinde kapatıldığını ortaya koydu.

The Guardian’ın haberine göre, kamuoyunda kullanılmayan ancak maliyet yaratmaya devam eden tesisleri tanımlamak için kullanılan “zombi Brexit sınır kontrol noktaları” nedeniyle vergi mükelleflerinin en az 100 milyon sterlinlik kaynağı boşa harcandı.

Dönemin Muhafazakâr Parti hükümetinin AB’den gelen mallara yönelik sınır kontrollerinin kapsamı konusunda karar değiştirmesi, tesislerin kullanılmamasında belirleyici oldu.

Hükümet, AB’den ithal edilen gıda ürünlerinin Brexit öncesindeki yüksek standartları koruyacağı değerlendirmesiyle planlanan kontrollerin tamamını uygulamaktan vazgeçti.

Brexit’in toplam maliyeti 4,7 milyar sterlin olarak hesaplanmıştı

İngiltere Ulusal Denetim Ofisi (National Audit Office – NAO), Brexit’in sınır düzenlemelerine ilişkin toplam maliyetini daha önce yaklaşık 4,7 milyar sterlin olarak tahmin etmişti.

Bu tutar, gümrük beyannamelerinde kullanılan yazılımların yıllar süren dönüşümünü ve İngiltere’nin AB tek pazarından ayrılmasının ardından oluşturulan diğer sistemleri de kapsıyordu.

HMRC’nin yeni açıkladığı veriler ise yedi iç sınır kontrol tesisine yapılan harcamaları ayrıntılı biçimde ortaya koydu.

AB, Brexit’in uygulanmaya başlamasıyla İngiltere’yi üçüncü ülke statüsünde değerlendirerek Calais, Dublin ve diğer Avrupa limanlarında gerekli kontrolleri ilk günden itibaren başlatmıştı.

İngiltere’de ise sınır kontrollerinin kapsamına ilişkin belirsizlikler nedeniyle bazı tesisler tamamlanmalarına rağmen kullanılmadı.

Dover yakınındaki araziye 28 milyon sterlin harcandı

En fazla tartışma yaratan projelerden biri, Kent bölgesindeki Guston köyü yakınlarında planlanan ve Dover White Cliffs olarak bilinen iç sınır kontrol tesisi oldu.

Bölge sakinleri, tesis planlarından 31 Aralık 2020 tarihinde, Brexit geçiş döneminin sona ermesine yalnızca birkaç saat kala haberdar edildi.

HMRC’nin açıkladığı verilere göre, bugüne kadar 28 milyon sterlin harcanan alan hâlâ boş bir arazi durumunda.

Ulaştırma Bakanlığı, arazinin satın alınması için 21 milyon sterlin, ilk zemin çalışmaları için ise 7 milyon sterlin harcadı.

Zemin çalışmalarına, bölgede Roma dönemine ait kalıntı bulunup bulunmadığını araştırmak amacıyla yapılan arkeolojik incelemeler de dâhil edildi.

Birmingham’daki tesisin kapatılması 6 milyon sterline mal oldu

Birmingham Havalimanı’nın otopark alanında planlanan sınır kontrol tesisi için toplam 17 milyon sterlin harcandı.

HMRC verilerine göre tesisin inşası 11 milyon sterline, kapatılması ise 6 milyon sterline mal oldu.

Warrington ve Ebbsfleet’teki tesisler için de toplam yaklaşık 20 milyon sterlin harcama yapıldı.

Warrington’da, Appleton Thorn bölgesindeki eski Shearings otobüs tesisinin bulunduğu alan sınır kontrol noktası olarak seçildi.

Bu alanın tercih edilmesinin nedeni, İrlanda’dan Liverpool, Holyhead ve Heysham limanlarına gelen kamyonlar için uygun alternatif alanların bulunamamasıydı.

Yerel halkın yoğun itirazlarına rağmen hayata geçirilen proje kapsamında arazi alımına 7 milyon, inşaata 9 milyon ve tesisin kapatılmasına 1 milyon sterlin harcandı.

Ebbsfleet ve North Weald tesisleri de kapatıldı

Eurostar Ebbsfleet International tren istasyonunun eski otoparkında hazırlanan sınır kontrol tesisi için toplam 10 milyon sterlin harcandı.

HMRC verilerine göre alanın kamyon parkına dönüştürülmesi 4 milyon sterline, kapatılması ise 6 milyon sterline mal oldu.

Stansted’in güneyinde, M11 otoyolu yakınındaki North Weald Havaalanı da benzer amaçla kullanıma hazırlandı.

M25 çevresinde trafik sıkışıklığını önlemek amacıyla planlanan tesise toplam 5 milyon sterlin harcandı. Bunun 3 milyon sterlini inşaat, 2 milyon sterlini ise kapatma giderlerinden oluştu.

HMRC, Birmingham, Ebbsfleet ve North Weald tesisleri için ayrıca arazi satın alınmasına gerek duyulmadığını açıkladı.

Dover’dan uzak bölgelerde kamyon parkları oluşturulması, İngiltere’nin AB’den ayrılma sürecindeki hazırlıklarının yetersizliği konusunda eleştirilere neden oldu.

İngiltere’nin kamyon trafiğinin büyük bölümü Dover’da yoğunlaşmasına rağmen, bölgenin koruma altındaki doğal güzellik alanı statüsü nedeniyle liman yakınlarında gerekli kontrol tesislerinin kurulması mümkün olmadı.

Sevington sınır tesisinin maliyeti 154 milyon sterline ulaştı

İngiltere hükümeti, Brexit sonrası sınır kontrolleri için nihayetinde Kent bölgesindeki Sevington’da, Dover’dan yaklaşık 20 mil içeride bulunan bir tesisi tercih etti.

Ancak bu tesisin hazırlanması da Brexit sürecinin son aşamalarında gerçekleşti.

Hükümetin daha önce parlamentoya verdiği yanıta göre Sevington sınır kontrol tesisinin toplam sermaye maliyeti 154 milyon sterline ulaştı.

Bu tutarın 30 milyon sterlini Sevington ile Mersham arasındaki tarım arazilerinin satın alınmasına, 70 milyon sterlini ise inşaat çalışmalarına harcandı.

HMRC’nin bilgi edinme başvurusu kapsamında açıkladığı yeni verilere göre tesisin işletme maliyetleri de 179 milyon sterline ulaştı.

Haberde, bu harcamaların Brexit gerçekleşmemiş olsaydı ortaya çıkmayacağına dikkat çekildi.

Holyhead sınır kontrol tesisi faaliyetini sürdürüyor

Faaliyet göstermeye devam eden diğer tesis ise Galler’deki Holyhead sınır kontrol noktası oldu.

İrlanda’dan gelen malların giriş yaptığı limana yakın ana yol üzerinde bulunan tesis için 14 milyon sterlin arazi alımına, 23 milyon sterlin ise inşaat çalışmalarına harcandı.

HMRC’nin açıkladığı rakamlar, Eurotunnel, Dover Limanı ve Portsmouth dâhil diğer liman işletmecilerinin yaptığı yatırımlardan ayrı tutuluyor.

Eurotunnel, Brexit sonrası kamyon kontrollerine yönelik altyapı için 50 milyon avro (yaklaşık 41,7 milyon sterlin) harcadı.

Şirket ayrıca yolculara yönelik düzenlemeler için 90 milyon avroluk yatırım gerçekleştirdi.

Bu harcamalara, Fransız makamları tarafından henüz etkinleştirilmemiş giriş ve çıkış sistemiyle ilgili düzenlemeler de dâhil edildi.

Portsmouth’ta 23 milyon sterlinlik tesisin geleceği belirsiz

İngiltere’nin Manş Denizi üzerinden gerçekleştirilen taşımacılıkta en yoğun ikinci limanı olan Portsmouth’ta inşa edilen sınır kontrol tesisinin geleceği de belirsizliğini koruyor.

Belediyeye ait limanda hükümetin belirlediği teknik şartlara uygun olarak hazırlanan tesis için 23 milyon sterlin harcandı.

Projenin 17,1 milyon sterlini merkezi hükümet tarafından karşılandı. Kalan yaklaşık 6 milyon sterlinlik bölüm ise belediye bütçesinden finanse edildi.

Haberde, belediyenin bu kaynağı temel kamu hizmetlerinde kullanabileceğine dikkat çekildi.

Portsmouth Limanı Direktörü Mike Sellers, tesisin başlangıçta günde yaklaşık 80 treyler kontrolü gerçekleştirmesinin öngörüldüğünü ancak mevcut durumda günlük ortalama yalnızca iki treylerin kontrol edildiğini açıkladı.

Sellers, tesisin limanın aktif çalışma alanında bulunması nedeniyle yıkılmak yerine farklı bir amaçla kullanılmasını tercih ettiklerini belirtti.

Ancak binanın başka bir amaçla kullanılabilecek şekilde dönüştürülmesinin, neredeyse yıkım maliyeti kadar yüksek olacağını söyledi.

Tesisin özellikle gıda ithalatı kontrolleri ve biyogüvenlik amacıyla tasarlandığını belirten Sellers, mevcut yapının genel depolama faaliyetlerine uygun olmadığını ve dönüştürülmesi gerektiğini ifade etti.

Liman işletmecileri hükümetten tazminat istiyor

Portsmouth Limanı Direktörü Mike Sellers ve Portsmouth Belediye Meclisi lideri, Brexit sonrası inşa edilen sınır kontrol tesisleri için hükümetten tazminat talep eden liman temsilcileri arasında bulunuyor.

İngiltere ile Avrupa Birliği arasında varılacak anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle bazı sınır kontrol tesislerinin tamamen gereksiz hâle gelmesi bekleniyor.

Liman işletmecileri, hükümetin önceki sınır kontrol politikaları doğrultusunda yaptıkları yatırımların karşılıksız kalmaması gerektiğini savunuyor.

HMRC’nin açıkladığı yeni maliyet verileri, Brexit sonrası sınır altyapısına yapılan kamu harcamalarını ve kullanılmayan tesislerin vergi mükelleflerine getirdiği mali yükü yeniden gündeme taşıdı.