Savaşların Giderlerini Enerji Faturalarımız ile mi Ödüyoruz?

Bu yazı 12 Mart 2026 tarihinde yayınlanmıştır

Bir savaş başladığında televizyon ekranlarında gördüğümüz ilk görüntüler füzeler, savaş uçakları ve patlamalardır. Haritalar açılır, stratejiler konuşulur, liderler üst perdeden sert açıklamalar yaparlar.

Ancak modern dünyada savaşlar yalnızca askerler tarafından cephelerde yapılmıyor. Artık savaşlar herkes üzerinden ve her yerde yaşanıyor. İlk okullara füzeler düşüyor, on yaşın altındaki çocuklar toplu olarak katlediliyor.

Sivil yerleşim yerleri gece gündüz bombalanıyor; yaşlı, kadın, çocuk herkes açık hedef oluyor. Barbarlık dönemlerini aratmayacak kıyıcılıkta karşılıklı ataklar yapılıyor. İşin en kötüsü de ne biliyor musunuz?

Yeni tür savaşlarda askerlerden çok siviller ölüyor ve savaşın giderleri de taraflara değil, tüm dünyaya ödetiliyor.

Enerji başta olmak üzere yükselen faturalar nedeniyle binlerce kilometre uzakta yaşayan, tüyü bitmemiş yetimler bile birkaç caninin başlattığı savaşın bedelini ödemek zorunda bırakılıyor. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali yalnızca askeri bir çatışma değildi; Avrupa’nın enerji sistemini sarsan büyük bir ekonomik kriz de yarattı.

Gaz fiyatları kısa sürede hızla yükseldi, elektrik fiyatları rekor seviyelere ulaştı. İngiltere dahil birçok Avrupa ülkesinde milyonlarca insan için enerji artık sıradan bir gider olmaktan çıktı ve ciddi bir ekonomik kaygıya dönüştü.

Birçok dar gelirli insan kış aylarında evlerini ısıtmak ile gıda faturalarını ödeyebilmek arasında seçim yapmak zorunda bırakıldı. Bugün dünya henüz Ukrayna savaşının yarattığı ekonomik sarsıntıyı tam olarak atlatamamışken İran’a saldıran İsrail ve ABD yeni bir savaş başlattı. Bu defa enerji fiyatları dolaylı olarak değil, doğrudan etkilendi.

Bilindiği gibi Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı küresel petrol ticaretinin büyük bir kısmının çıktığı ve taşındığı yerlerdir.

İran Savaşı’nın başlamasının üzerinden bir hafta geçmeden petrol fiyatları ikiye katlandı. Bu savaş aylarca devam ederse tüm üretim maliyetleri artacak; sadece akaryakıt fiyatları değil, diğer tüm fiyatlar da yerinden oynayacak.

Dünya yeni bir ekonomik krize girecek ve atılan füzelerin faturalarını her bir birey ayrı ayrı ödeyecek. Savaşların kendine has bir ekonomisi vardır. Savunma sanayii şirketleri büyür, askeri bütçeler artar, silah şirketleri ve enerji şirketleri yükselen fiyatlardan büyük kazançlar elde ederler.

Ancak sıradan insanlar için tablo; daha pahalı enerji, daha pahalı gıda ve daha pahalı bir yaşam demektir. Öte yandan başınıza füzeler yağmıyorsa kendinizi şanslı sayabilirsiniz. Bir çok şehir ve ülkelerde alakalı alakasız yerlere düşüyorlar da.

Jeopolitik güç mücadelelerinin ekonomik bedelini neden her seferinde masumlar, çalışanlar, dar gelirliler ve fakir kitleler öder? Bugün Londra’da, Berlin’de ya da İstanbul’da yaşayan biri savaşın kendisinden çok uzakta olduğunu düşünebilir.

Ancak küresel ekonomi artık o kadar iç içe geçmiş durumdadır ki dünyanın herhangi bir yerinde yaşanan bir kriz kısa süre içinde binlerce kilometre uzaktaki ülkelerin ekonomisini, sokaklarını etkileyebilmektedir. Bir petrol tankerinin rotasının değişmesi, bir gaz hattının kapanması ya da stratejik bir deniz geçidinde yaşanan gerilim küresel enerji fiyatlarını doğrudan etkiliyor.

Dünyanın belli büyük kentlerine yayılabilecek intikam türü terör eylemleri ve artan göç baskılarından bahsetmiyorum bile.

Ukrayna savaşının ekonomik etkileri hâlen devam ediyor. Şimdi İran Savaşı başladı; bir hafta içinde petrol fiyatlarının ikiye katlanması hayra alamet değil. Bu savaş hemen sonlandırılmazsa hepimizi çok yakından etkileyecek bir zam dalgası etrafımızı saracak.

Faizler düşmeyecek, şirketler batacak, insanlar işsiz kalacak, enerji faturaları artarak can yakmaya devam edecek. Bu bedelleri ne için, kimin için ödüyoruz?