Enerji Savaşlarının Faturasını Kim Ödüyor?

Bu yazı 1 Ekim 2026 tarihinde yayınlanmıştır

Birleşik Krallık’ta dizel petrol fiyatı 2 pound sınırını geçti ve tüm zamanların en yüksek se­viyesine ulaştı. Pompa başında ödenen her artış, aslında çok daha büyük bir ekonomik dar­boğazın yalnızca görünen yüzü.

Yaklaşık beş yıl önce başlayan Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte Avrupa’da elektrik ve gaz fatura­larının nasıl katlandığını hepimiz yaşadık, gördük. “Birkaç ayda bi­ter” dediler. Ne savaş sonlanıyor ne de enerji faturaları düşüyor. Şimdi benzer bir baskıyı İran- ABD savaşı nedeniyle petrol ve petrol ürünlerinde yaşıyoruz. “Bugün görüştüler, yarın anla­şıyorlar” derken haftalar, aylar geçiyor; anlaşma yapılmıyor ve petrol fiyatları artmaya devam ediyor.

Artık hayatımızda yeni kav­ramlar var: Hürmüz Boğazı açıldı mı, Babülmendep’i kim kontrol ediyor, Husiler bu hafta nereye saldırdı, petrol pompa fiyatlarına etkileri ne oldu?

Bu sevimsiz politikacılara ve petrol gibi fosil kökenli sevimsiz enerji türlerine mahkûm muyuz? Yeni bir dünya hayali, yeni nesil politikacılar ve yeni enerji türleri mümkün değil mi? Her şeyin yeni nesli oluyor da politikacıların ne­den yeni nesli olmuyor? Neden hâlâ ortalama 70-80 yaşındaki insanlar tarafından yönetilmeye devam ediyoruz?

Dünyanın farklı bölgelerinde egemen güçler toprak, enerji, nü­fuz ve stratejik üstünlük mücade­lesi verirken bunun ekonomik fa­turası yalnızca savaşan ülkelerin vatandaşlarına çıkmıyor. Fatura, dünyanın dört bir yanında yaşa­yan sıradan insanların önüne çe­şitli yöntemlerle geliyor.

Bir evde yükselen elektrik fa­turasında, mutfakta kullanılan ga­zın fiyatında ya da otomobilin de­posunu doldururken ödenen pa­rada savaşların etkisini görmek mümkün. İngiltere’de dizelin litre başına 199,18 peniyi görmesi de yalnızca sürücüler için bir mali­yet artışı değil. Dizel; kamyon­lardan tarım makinelerine, ticari araçlardan tırlara kadar ekono­minin geniş bir bölümünün temel girdisi. Fiyat yükseldiğinde taşı­macılığın maliyeti artıyor; bunun etkisi de gıdadan market ürünle­rine, hammaddeden internet si­parişlerine kadar uzanıyor.

Bu nedenle enerji savaşları­nın gerçek bedeli yalnızca pet­rol kuyularında, rafinerilerde veya enerji anlaşmalarında öl­çülmüyor. Asıl etkisi, zamanla ev bütçelerine, market raflarına ve insanların alışveriş sepetlerine yansıyor.

Dünyanın güçlü ülkeleri enerji kaynaklarını ve enerji yollarını kontrol etmek için mücadele ederken, bu mücadelenin maliye­tini dünyanın farklı yerlerindeki milyonlarca insan paylaşmak zorunda kalıyor. Savaşın kararı başkentlerde alınıyor olabilir. Ancak faturası sıradan evlerde ödeniyor.

Peki ne yapmalı, nasıl yap­malı?

İnsanlara bir lokma, bir hırka, bir çatı yeter; dünya nimetleri herkese yeter de artar aslında. Fiyat düşmesin diye yiyecekler çöpe atılmasa, enerji kaynakları güç biriktirmek için kullanılmasa, tüm ülkelere yetecek yiyecek de enerji de var yeryüzünde.

Dünyanın artı değerleri şimdi­den Mars’ı parsellemek için değil de daha sağlıklı bir yaşam için kullanılsa, binlerce yıldır deneye yanıla geliştirdiğimiz seçimli de­mokratik sistemler tekrar baş­kanlıklara, krallıklara dönmese daha iyi yönetiliriz.

İnsanoğlunun açgözlülüğünü tedavi edecek yeni inançlara, yeni ideolojilere gerek var sanı­rım. Yoksa bu kadar stres birik­tiren dünya, korkarım yeniden topyekûn bir savaşa gidebilir.

“Başka bir dünya mümkün” diyen insanlar, nerede olurlarsa olsunlar dayanışma içinde olma­lılar. Kurtuluş uzaklardan gelme­yecek; çalışan, üreten, ezilen, horlanan insanlar güç birliği ya­parak bir yol bulacaklar.