Ayrı kalmak mı zor, geri dönmek mi zor?

Bu yazı 12 Kasım 2026 tarihinde yayınlanmıştır

İngiltere, 2016 yılında yapılan referandumla, Boris Johnson gibi vizyonsuz başbakanların da etkisiyle Avrupa Birliği’nden ayrılma kararı aldı. Birkaç gün içinde sterlin yüzde 20 değer kaybetti, kısa sürede tüm it­hal ürünlere yüzde 20 KDV ek­lendi, ekonomi küçüldü ve tüm maliyetler arttı. Brexit süreci, yalnızca İngiltere’nin siyasi ve ekonomik ilişkilerini değil, Avrupa’nın geleceğini de önemli ölçüde etkiledi.

Aradan geçen yılların ardın­dan bugün İngiltere, Avrupa ile ilişkilerini yeniden güçlen­dirmek, hatta Avrupa Birliği ile yeniden bütünleşmek isti­yor. Özellikle bugünkü Başba­kan Burnham geri dönmeyi çok istiyor. Elinde başka somut bir politika olmadığı için bir hedef mi belirliyor, yoksa gerçekten zaman mı kazanmaya çalışıyor, bakıp göreceğiz.

İngiltere Avrupa Birliği’ne geri dönmek istiyor fakat ser­best dolaşımı istemiyor. Bu na­sıl olacak? Evden kaçan biz, geri dönmek için ev sahibine yeni kuralları nasıl dayataca­ğız? İşte bu sorunun yanıtı yok.

İngiltere, Avrupa Tek Pazarı’na yeniden katılmak istiyorsa malların, hizmetle­rin, sermayenin ve insanların serbest dolaşımını kabul et­mek zorunda. Ancak İngiltere, Avrupa’nın ekonomik avantaj­larını alıp kendisine siyasi açı­dan uygun olmayan yükümlü­lükleri dışarıda bırakmak is­tiyor. Bu yaklaşım, Türkiyeli muhafazakârların “Avrupa’nın teknolojisini alalım, fakat ahlaki yozlaşmasından uzak duralım” hamasetine çok benziyor.

Konu son aylarda tartış­maya açıldı. AB temsilcileri, Tek Pazar’ın yalnızca ülkeler ara­sında gümrüklerin kaldırılma­sından ibaret olmadığını dile ge­tiriyorlar. Ortak kurallar, ortak yasalar, karşılıklı haklar ve so­rumluluklar üzerine kurulmuş bir ekonomik sistem olduğuna özellikle vurgu yapıyorlar. Bir ülkenin bu sistemden yararla­nırken kuralların yalnızca işine gelen bölümlerini kabul etmesi, diğer üye ülkeler açısından da eşitlik ve rekabet sorunları ya­ratacaktır.

Bir referandumla alınan ka­rarın değiştirilmesi için (yasal olarak olmasa da siyasal ola­rak) yeni bir halk oylaması ge­rekir. Avrupa ile yeniden ekono­mik bütünleşmenin sağlayacağı avantajlar, serbest dolaşımın getireceği sorumlulukları ka­bul etmeye değer mi? Aşırı sa­ğın yükseldiği, milliyetçi parti­nin birinci olduğu bir ülkede elini taşın altına koymak kolay olmayacak. Herkes ilk seçimde “Bu durum bana ne kazandıra­cak?” diye bakıyor olacak.

Avrupa ülkeleriyle ticare­tin kolaylaşması, işletmelerin önündeki bürokratik engellerin azalması, hizmet sektörünün daha geniş bir pazara erişmesi ve yatırımların artması ülke ekonomisine katkı sağlayacak­tır. Daha yeni, ağır bir göçmen karşıtı yasa çıkaran Labour hü­kümetinin, serbest dolaşımı içeren bir AB bütünleşmesini gerçekleştirmesi kolay olma­yacak.

İngiltere, Avrupa Birliği ile yeniden bütünleşme tartışma­sının kapısını tekrar çalabi­lir. Ancak Avrupa’nın da kendi kuralları ve ilkeleri var. Henüz yüksek perdeden açıklamalar gelmiyor fakat diğer üyelere farklı, İngiltere’ye farklı uygu­lama yapılması çifte standart yaratacağından birliği bozabilir. İngiltere’nin geri dönüşü kendi istediği gibi olmayacaktır. Tek Pazar’a dönüş isteniyorsa bu­nun bedeli yalnızca ekonomik katkı veya bütçe ödemesi değil­dir; ortak sistemin temel pren­siplerini de kabul etmek ve es­kisinden de çok taviz vermek zorunda kalacaktır.

Dünyada genel bir kriz var. Tüm ülkeler zor durumda, faizler yükseliyor, insanların beklenti­leri var, ekonomiler küçülüyor. Başta savunma olmak üzere pek çok alanda AB de Britanya’nın yeniden birliğe dönmesini ister. Bunun bir bedeli olacaktır. Bu acı reçeteyi halka içirmek için de mutlaka yeni bir referandum gerekecektir.

Yeni bir referanduma ha­zır olun! Şimdiden düşünmeye başlayalım: “Ayrı kalmak mı zor, geri dönmek mi zor!”