Çocuklar Küçük Yetişkinler Değildir

Bu yazı 25 Şubat 2025 tarihinde yayınlanmıştır

Büyük bir toplantı düşünün. Herkes ciddi, sessiz, dikkatle konuşulanları dinliyor. Tam o anda biri masaya çıkıyor, eline geçen kalemleri fırlatıyor, yüzüne fosforlu kalemle bıyık çiziyor. O kişinin bir sorunu mu var? Hayır. O sadece üç yaşında bir çocuk!

Ama biz yetişkinler bu sahnede şöyle düşünüyoruz: “Neden uslu durmuyor? Neden mantıklı hareket etmiyor?” Peki, kendimize şu soruyu soruyor muyuz: “Ben üç yaşındayken, toplantılarda sessizce oturabiliyor muydum? Şimdi bile her toplantıyı pür dikkat dinliyor muyuz, yoksa göz ucuyla telefonda dolaşmaya mı başlıyoruz?

Çocuk merak eder, keşfetmek ister. Eline geçen nesneleri inceler, sorular sorar, dünyayı kurcalar. Çünkü öğrenmenin en doğal yolu budur. Çocuk, bir kelebeği parmaklarının ucunda hissetmeden onun kanatlarının ne kadar hassas olduğunu anlayamaz. Çamura basmadan, ıslak ve kuru toprak arasındaki farkı hissedemez. Suya dokunmadan, onun şekil almayan yapısını kavrayamaz. Onlar deneyerek öğrenir. Ancak biz yetişkinler, düzeni koruma adına çoğu zaman çocukların bu keşfetme sürecine müdahale ederiz. Onlara “Bunu yapma, oraya dokunma, şunu elleme” deriz. Aslında bazen bu sınırlar güvenlik içindir, gereklidir. Ama bazen de sadece kendi konforumuzu bozmamaları için koyduğumuz kurallar hâline gelir.

Burada önemli olan, çocuğun keşfetme hakkını tamamen elinden almak mı, yoksa ona sınırları içinde deneyimleme fırsatı vermek mi istediğimizdir. Eğer bir çocuğun öğrenmesini istiyorsak, ona “Bu olmaz” demek yerine, neden olmadığını anlatmalıyız. “Bunu yere atma” demek yerine, “Eğer bunu yere atarsan kırılabilir ve artık oynayamazsın” diyerek neden-sonuç ilişkisini göstermeliyiz. Çünkü çocuk, sadece emirle değil, anlamlandırarak öğrenir.

Sahi, biz çocukları yetiştirirken onlara neden-sonuç ilişkisini mi öğretiyoruz, yoksa sadece söz dinleyen küçük yetişkinler mi yetiştirmeye çalışıyoruz?

Çocuklar küçük yetişkinler değildir. Onlar, deneyerek büyüyen, keşfederek öğrenen, dünyayı anlamaya çalışan bireylerdir. Ve belki de bizim onlardan öğreneceğimiz çok şey vardır.

Website: www.melikebaris.com

Instagram: www.instagram.com/psikolog_melikebaris/

Sevgiyle kalın!

Melike Barış