Kaçak Göçmene Vatandaşlık Hakkı Yok!

Bu yazı 27 Şubat 2025 tarihinde yayınlanmıştır

Birleşik Krallık’ta kaçak göçmenlere vatandaşlık verilmesine ilişkin koşullar, birkaç hafta önce önemli değişikliklere uğradı. Önceki uygulamada, kaçak yollardan gelenler 10 yılın sonunda bir şekilde vatandaşlık başvurusu yapabiliyorken, bu kural uygulamadan kaldırıldı. 10 Şubat 2025 tarihinde yürürlüğe giren yeni düzenlemeler, yasa dışı yollarla ülkeye giriş yapan bireylerin vatandaşlık yollarının kapanması anlamına geliyor.

İngiltere İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, yasa dışı yollardan ülkeye giriş yapan göçmenlerin artık vatandaşlık başvuruları kabul edilmeyecek. Önceki uygulamada, kaçak yollarla ülkeye girenler, vatandaşlık başvurusu yapmadan önce 10 yıl beklemek zorundayken, yeni düzenlemeyle birlikte beklemek suretiyle kazanılan haklar tamamen ortadan kaldırıldı ve kaçak yollardan Birleşik Krallık’a giren kişilerin başvurularına doğrudan ret yanıtı verilmesi karara bağlandı.

Özellikle Fransa’dan satın aldıkları küçük botlarla Manş Denizi’ni aşıp İngiltere’ye geçen ve burada bir şekilde çalışma hakkı, oturum ve vatandaşlık hakkı kazanan insanlara karşı çok sert önlemler alınmış oldu. “Tehlikeli yolculuk” kavramı, küçük teknelerle deniz yolculuğu yapmayı veya araçlarda gizlenmeyi içermekte olup, bu yollarla ülkeye girenlerin yıllar sonra her şeyleri tam olsa bile vatandaşlık başvurularına peşinen red yanıtı verilecek. Bunun yanında, hava yolu ile ticari uçuşlarla bir şekilde ülkeye kaçak gelen ve iltica başvurusu yapan kişiler bu kapsamın dışında tutuldu. Yeni uygulama, son yıllarda teknelerle deniz yoluyla kaçak gelen insanlara karşı İngiliz yetkililerin oldukça öfkeli olduğunu gösteriyor

2024 Yılında Birleşik Krallık’a Giren Yasadışı Göçmen Sayısı

2024 yılında, Birleşik Krallık’a yasa dışı yollarla gelen göçmen sayısında önceki yıla göre artış gözlemlendi. İngiltere İçişleri Bakanlığı’nın verilerine göre, yılın ilk altı ayında küçük botlarla ülkeye gelen göçmen sayısı %18 artarak 13.489’a ulaşmış. Yılın tamamında ise bu sayı 36.800’e yükselmiş. Göçmenlerin büyük bir kısmı Manş Denizi’ni küçük botlarla geçerek İngiltere’ye ulaşıyor ve bu yöntem, yasa dışı girişlerin %81’ini oluşturuyordu. Diğer yöntemlerin yanı sıra, insan kaçakçılarının daha büyük botlar kullanarak ve daha fazla kişi taşıyarak geliştirdikleri bu yöntem, sert önlemlerin alınmasına yolaçtı.

Ülkeye gelen göçmenlerin uyruk dağılımına bakıldığında, ilk altı ayda %18’i Afgan, %13’ü İranlı, %10’u Vietnamlı, %10’u Türk ve %9’u Suriyeli olarak sıralanıyor. Özellikle son yıllarda Türk uyruklu göçmenlerin sayısında dikkat çekici bir artış yaşanmış. Bu veriler, yasa dışı göçmenlerin büyük çoğunluğunun Manş Denizi üzerinden küçük botlarla İngiltere’ye giriş yaptığını gösteriyor. Hayatlarını hiçe sayarak gece gündüz dalga dalga gelen insanlara karşı fiziki engelleme yöntemlerinin çok da etkili olmadığını gören hükümet, çareyi kaçak göçmenlerin gelecekte ülkede kazanacakları hakları sınırlamakta görmüş.

Yasa Tasarısının Gelişim Süreci

Bu düzenlemeler, “Vatandaşlık ve Sınırlar Yasa Tasarısı” kapsamında ilk olarak 2022 yılında gündeme gelmişti. Tasarı, düzensiz yollarla ülkeye ulaşan herkese hapis cezası verilmesini ve mültecileri taşıyan küçük teknelere müdahale eden yetkililerin olası cezai işlemlerden muaf tutulması gibi radikal kararları öngörüyordu. Ayrıca bu yasa çerçevesinde, sonradan vatandaş olan veya başka ülkelerle aile bağı bulunan Birleşik Krallık vatandaşlarının, kendilerine haber verilmeden vatandaşlıklarının iptal edilmesinin önünü açan maddeler de içeriyordu. O şekilde yasalaşmayan yaptırımlar, şekil değiştirerek ‘vatandaşlık engeli’ şeklinde uygulamaya kondu.

Toplumsal Tepkiler ve Eleştiriler

Yeni düzenlemeler, muhalefet partileri, sivil toplum kuruluşları ve insan hakları savunucuları tarafından yoğun eleştirilere maruz kaldı. Mültecileri ikinci sınıf vatandaş haline getirmenin doğru olmadığı ifade edildi. Mülteci Konseyi yetkilileri, bu hamlenin mantığa aykırı olduğunu belirterek, pek çok mültecinin İngiltere’ye önemli katkılarda bulunduğuna dikkat çekti.

Ayrıca, 2022 yılında tasarının ilk gündeme geldiği dönemde, sivil toplum kuruluşları ve azınlık toplulukları, düzenlemenin ikinci sınıf vatandaşlığı yasalaştıracağı ve özellikle etnik azınlıkları hedef alacağı endişesini dile getirmişti. Düzenlemenin, hükümete, sorun olarak gördüğü kişilere baskı yapma imkânı vereceği de ileri sürülüyor.

Kaçak göçmenlere yönelik vatandaşlık politikalarında yapılan bu köklü değişiklikler, yasa dışı yollarla ülkeye giriş yapanların, özellikle botlarla denizden gelenlerin vatandaşlık şansını tamamen ortadan kaldıracak. Düzenlemelerin, yasa dışı göçü caydırma amacı taşıdığı belirtilse de, toplumsal entegrasyon ve insan hakları bağlamında ciddi tartışmalara yol açacağı özellikle insan hakları savunucuları tarafından ileri sürülüyor….