Ankara Anlaşması: Süreç Bitti mi, Asıl Mücadele Şimdi mi Başlıyor ?

Bu yazı 20 Ağustos 2026 tarihinde yayınlanmıştır

Ankara Anlaşması, bir zamanlar İngiltere’ye yerleşmek isteyen Türk vatandaşlarının en çok konuştuğu ve tercih ettiği yollardan biriydi. Küçük bir işletme kuran, kendi mesleğini yapmak isteyen ya da İngiltere’de yeni bir hayat kurmak isteyen insanlar bu anlaşmanın sağladığı haklardan yararlandı. 2000’li yılların başında hızlanan süreç, 2020 yılının sonunda yeni başvurulara kapandı.

Ankara Anlaşması yeni başvurulara kapandı ama daha önce bu statüyü elde etmiş Türk vatandaşları için hikâye henüz sona ermiş değildi. Tam tersine, bugün Ankara Anlaşması’nın en önemli dönemlerinden birini yaşıyoruz. Anlaşma kapsamında İngiltere’ye gelen binlerce kişi artık beş yıllık sürelerini tamamlıyor ve kalıcı oturum, yani ILR ve vatandaşlık süreçleriyle boğuşuyor.

İngiltere İçişleri Bakanlığı’nın Mart 2026’da sona eren 12 aylık döneme ait resmi verilerine göre ECAA, yani Avrupa Topluluğu ile Türkiye arasındaki Ortaklık Anlaşması kapsamında İngiltere’de bulu­nan kişilere 4.638 settlement, yani kalıcı oturum hakkı verilmiş. Sürecin finalinde “son Ankara Anlaşması trenine” binenler şimdilerde sürekli oturum ve vatandaşlık dosyaları ile meşguller. Göçmenlik yasaları üzerindeki baskılar, Ankara Anlaşması sahibi Türk vatandaşları üz­erinde stres yaratsa da yasal süreç ve kazanılmış haklar devam ediyor.

İngiltere’de beş yıl yaşamak ile beş yılın sonunda ILR almak aynı şey değil. Özel­likle ECAA Businessperson statüsündeki kişiler açısından Home Office’in görmek istediği şey sadece şirketin hâlâ açık olması değil. İşletmenin gerçekten faali­yet gösterdiğinin ve kişinin bu işi ger­çekten yürüttüğünün ortaya konulması gerekiyor. Faturalar, işletme banka hesapları, National Insurance kayıtları, reklam ve pazarlama faaliyetleri, işyeri belgeleri gibi dokümanlar bu nedenle önem kazanıyor.

İlk yıllarda vize almak için hazırlanan dosyayla, beş yılın sonunda kalıcı oturum için hazırlanacak dosya aynı değil. Artık kişinin İngiltere’de kurduğu hayatı ve yürüttüğü işi geriye dönük olarak belgel­erle ortaya koyması gerekiyor.

Güncel kurallara göre ECAA kapsamında ILR başvurusu yapan kişinin son beş yıllık dönemde continuous residence, yani kesintisiz ikamet, şartlarını karşılaması ve herhangi bir 12 aylık dönemde 180 günden fazla İngiltere dışında bulunmaması gerekiyor. Ayrıca ECAA Businessperson için son statünün ECAA Businessperson olması ve kişinin işini hâlâ yürütüyor olması gerekiyor. Beş yıl boyunca hangi statüde bulunulduğu, hangi tarihlerde ülkeye girilip çıkıldığı ve hangi dönemlerin qualifying residence, yani ILR hesabına dahil edilebilen uygun ikamet süresi olarak kabul edildiği önemli.

Bugün Ankara Anlaşması sahiplerinin en büyük yanılgılarından biri, “Nasıl olsa beş yılı doldurdum, ILR artık otomatik” düşüncesi olabilir. Hâlbuki beş yıllık bir hayatın sonunda hazırlanan ciddi bir dosya söz konusu. İşletmenin geçmişi, banka hareketleri, faturalar, vergi kayıtları, İngiltere’de bulunulan süreler, yurtdışı seyahatleri, göçmenlik geçmişi ve gerekli dil şartları aynı dosyanın parçaları hâline geliyor.

Resmi rakamlar mevcut sistemin hâlâ çalıştığını gösteriyor. ECAA yeni başvurulara kapalı ve yeni çıkması beklenen göçmenlik yasasının baskısı altında olabilir; ancak daha önce bu hakkı elde eden Türk vatandaşları için settlement (kalıcı yerleşim hakkı) yolu bugün hâlâ açık.

Ankara Anlaşması’nın İngiltere’deki hikâyesini artık başka bir cümleyle anlatmak gerekecek.

Vize, uzatma, ILR, vatandaşlık ve siyah pasaporttan sonra yeni bir süreç başlıyor.

Haftada 6 gün, ortalama 12 saat çalışmak; borçlanıp ev almak, çok uzun sürecek bir borcun altına girmek; eski evlerde bitmeyen tükenmeyen tamirlerle uğraşmak, çocuk büyütmek, onlarca yeni faturanın eklendiği gider listesini idare etmek için bir muhasebeci kadar bilgi sahibi olmak… Aksanlı konuştuğun için dışlanmak… Yola, çöpe, TV’ye… doğrudan ya da dolaylı, adını bile duymadığınız birçok vergiye muhatap olmak, çalışmak, çalışmak, çalışmak…

Hayalleri gelecek seneye ertelemek, yediğini, içtiğini kâr saymak, kayıp giden gençlik yıllarının farkına varamamak… vs. vs. vs.