Britanya neden sürekli Başbakan kaybediyor ?

Bu yazı 21 Mayıs 2026 tarihinde yayınlanmıştır

Bu köşenin sadık okurları hatırlayacaktır; 7 Mayıs 2026 yerel seçim sonuçlarının ardından İşçi Partili Başbakan Keir Starmer’ın koltuğunu kaybedeceğini buradan defalarca yazdım. Yaklaşık iki yıl önce yüzde 34 oy alarak 412 milletvekiliyle çok güçlü bir şekilde iktidara gelen başbakan, ilk ciddi seçiminde partinin aldığı oyların yarısını ve güvenilirliğini kaybetti.

Sokakta ve evlerin kapısında insanların tepkisi açıkça görünüyordu. İlginç bir şekilde herkes mutsuzdu ve herkes bir nedenle İşçi Partisi hükümetine veya yerel yönetimlerine kızgındı. 7 Mayıs’ta tepkiler oya dönüştü ve Başbakan ile partisi tarihlerindeki en büyük hezimetlerden birini aldı. Yarın erken genel seçim olsa, ülke genelinde ancak 100 Labour milletvekili kalır. Londra Belediye Başkanlığı seçimi olsa, Sadiq Khan dahil, Labour’un adayı kim olursa olsun kaybeder. Bir sonraki seçimlere Keir Starmer liderliğinde gitmek istemeyen milletvekilleri, yeniden seçilme şanslarını korumak için yeni bir lider arayışına girdiler. Benim tahminim; henüz milletvekili olmasa ve çeşitli engellemelerle karşılaşsa da Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham’ın teknik sorunları da aşarak yeni lider ve yeni başbakan olacağı yönünde.

İNGİLTERE NEDEN ÇOK SIK BAŞBAKAN DEĞİŞTİRİYOR?

Son 15 yılda İngiltere siyaseti adeta bir “başbakan öğütme makinesine” dönüştü. David Cameron ile başlayan süreçte Theresa May, Boris Johnson, Liz Truss, Rishi Sunak ve şimdi de Keir Starmer ciddi siyasi krizlerle karşı karşıya kaldılar. Eskiden başbakanlar uzun yıllar görevde kalabilirken, bugün liderler daha koltuğa alışamadan yıpranıyor. Bu hızlı çöküşlerin temelinde yalnızca kişisel hatalar yok. Brexit sonrası derin kutuplaşma, ekonomik durgunluk, artan yaşam maliyetleri, göç tartışmaları ve sosyal medyanın siyaseti yıpratması ülkeyi yönetmeyi zorlaştırıyor. Her yeni lider “değişim” ve “istikrar” sözü verdi ancak kısa sürede aynı baskıların altında kaldı. Theresa May Brexit’i çözemediği için zayıfladı. Boris Johnson pandemi sonrası yaşanan skandallar nedeniyle güven kaybetti. Liz Truss ekonomi politikalarıyla piyasaları sarstı ve tarihin en kısa süre görev yapan başbakanlarından biri oldu. Rishi Sunak ise ekonomik sorunları ve parti içi bölünmeleri durduramadı.

KEIR STARMER, GÜÇLÜ GELDİ, TEZ GİDİYOR

Başbakan Keir Starmer, 4 Nisan 2020 tarihinde Labour Partisi’nin lideri seçildi. Bundan dört yıl sonra, 5 Temmuz 2024 tarihinde yaz ortasında yapılan erken seçimle başbakanlık koltuğuna oturdu. Yüzde 34 oyla 412 milletvekilliği kazanmak gibi olağanüstü bir başarı, Starmer’ın yalnızca yeteneklerinin ve çalışmasının sonucu değildi. Konjonktür, Brexit ve kapanma dönemleri gibi kısa süre önce yaşanan büyük olaylar Sir Keir Starmer’a böyle bir fırsat sundu. Ekonomik değişim yerine fazla temkinli davranması, kendi seçmenini heyecanlandıramaması ve toplumdaki büyük sorunlara güçlü cevaplar verememesi kısa sürede desteğini zayıflattı. İnsanlar artık sadece düzen değil; umut ve yön görmek istiyor, bunu da beklemeden mümkün olan en kısa zamanda görmek istiyorlar. Starmer’ın kaybetmesinin en büyük nedeni de tam olarak bu oldu: Krizi yönetmeye çalıştı ama insanlara geleceğe dair güçlü bir hikâye sunamadı. Her ekonomik sıkıntı döneminde olduğu gibi, aşırı sağın ve göçmenlik karşıtı çıkışların arkasına takıldı.

Sağcılardan daha sağcı politikalar izleyerek yeni seçmen kazanmaya çalıştı. Yüz yıldır partiye sadık olan seçmeni unuttu, onların başka bir yere gitmeyeceğini düşündü. Starmer’ın en büyük eksikliği anlayış ve hayal gücü oldu. Kamuoyunu tamamen muhafazakâr olarak gördü ve ekonomik radikalizmi öne çıkarmak yerine kültürel muhafazakârlıkla seçmeni etkilemeye çalıştı. Şimdilerde ise bir daha rahat oturamayacağı koltuğuna dört elle sarılıyor. Artık çok geç. Milletvekilleri, gelecek seçimde kendi koltuklarını koruyabilmek için kaybettiren değil, kazandıran bir lider istiyor. Yerel seçimden sonra o kişinin Keir Starmer olmadığı anlaşıldı. Başbakan’a Lordlar Kamarası’nın yolu göründü. Zaten unvanı da var; geçişi zor olmaz. Yeter ki halktan ve Avam Kamarası’ndan elini çeksin.