Milyarlar kiraya gidiyor, evsizlik büyüyor

Bu yazı 16 Temmuz 2026 tarihinde yayınlanmıştır

20 Temmuz 2026 tarihinde başbakan olması beklenen Andy Burnham, “Housi ng First (Önce Konut)” politikasıyla göreve hazırlanıyor. Aslında ev vaatleri İngiliz siyasetinde yeni değil. Bir önceki başbakan ve başbakan yardımcısı da seçim manifestolarında 1,5 milyon konut sözü vermişti. Sonuç ortada… Verilen sözler tutulamadı. Bu kez, “Hadi inşallah” diyelim ve bekleyelim…

İngiltere uzun yıllardır büyüyen bir evsizlik kriziyle karşı karşıya. Ancak bugün tartışılması gereken mesele yalnızca sokakta yatan insanların sayısı değildir. Asıl sorun, hükümetlerin sosyal konut politikasını gerçekten doğru yönetip yönetemediğidir. Son verilere göre İngiltere’de resmî olarak 180 binden fazla kişi evsiz durumda. Uzmanlar, radikal önlemler alınmadığı takdirde bu sayının birkaç yıl içinde 230 bini aşacağını öngörüyor.

Bu rakamlar sadece istatistik değildir. Her sayının arkasında bir aile, bir çocuk, işini kaybetmiş bir çalışan ya da hayatının zor bir döneminde desteğe ihtiyaç duyan bir insan vardır. İngiltere hükümetleri, insanların kalıcı konut sahibi olmasını sağlamak yerine kira desteği vererek sorunu ötelemeyi tercih ediyor. Devletin ödediği milyarlarca sterlin sonuçta özel sektörün kasasına gitti, gidiyor. Sorun uzun yıllar çözülmedi; sadece ertelendi. Ertelenen her sorun gibi bu da büyüyerek geri döndü. Bugün milyarlarca sterlin hostellere, otellere ve geçici konaklama merkezlerine harcanıyor. Oysa geçici çözümler, insanlara sadece geçici bir nefes aldırıyor; onları kalıcı bir yuvaya kavuşturmuyor.

ÇÖZÜM ASLINDA BASİT

Enfield Belediyesi’nde görev yaptığım yıllarda bunun en somut örneklerini yakından gördüm. Geçici konaklama için devlet desteğinin yanı sıra belediye bütçesinden de çok ciddi kaynaklar ayrılıyordu. Hükümet düzeyinde radikal bir kararla sosyal konut yatırımları hızlandırılsa, bugün harcanan milyarlar birkaç yıl içinde kalıcı çözümlere dönüşebilir.

Aslında hesap son derece basit. Devlet, iki çocuklu bir aile için Londra’da yılda ortalama 25 bin sterlin kira desteği ödüyor. Arsa maliyeti hariç tutulduğunda, on yıl için ödenen kira bütçesiyle Londra’da dahi kaliteli bir aile konutu inşa etmek mümkün. Teknik ayrıntıları uzmanlar bilir ama önemli olan politikadır. Hangi şehrin yoluna çıkarsan, oraya gidersin. Bakalım yeni Başbakan Andy Burnham hangi şehrin yolunu tutacak?

SİYASİ BEDELİ OLACAK

Evsizlik yalnızca ekonomik bir mesele değildir; aynı zamanda toplumsal adaletin de aynasıdır. Çalışan insanların bile yüksek kiralar nedeniyle ev bulamaması, gençlerin ailelerinden bağımsız bir yaşam kuramaması ya da çocuklu ailelerin aylarca geçici otellerde yaşamak zorunda kalması, konut piyasasının sağlıklı işlemediğinin en açık göstergesidir. İki yıl sonra seçmenin karşısına yeniden çıkacak olan İşçi Partisi’nin artık “mış gibi” yapan politikalardan vazgeçmesi gerekiyor.

Yerel seçimlerden sonra Başbakan Keir Starmer’ın liderliğinin kaybedeceğini daha önce bu köşede yazmıştım. Bugün bir tespitte daha bulunmak istiyorum. Eğer Andy Burnham kısa sürede konut ve yaşam maliyeti konusunda somut sonuçlar üretemezse, İşçi Partisi belediyelerden sonra Parlamento’da da önemli kayıplar yaşayacaktır. Londra toplam 75 milletvekili çıkarıyor. Labour, 2024 seçimlerinde bunların 59’unu kazanmıştı. Mevcut tablo değişmezse Hackney, Haringey, Enfield ve benzeri bölgelerde milletvekili kayıpları yaşanması hiç de sürpriz olmayacaktır.

Bir ülkenin gelişmişliği yalnızca ekonomik büyüklüğüyle ölçülmez. En zor durumdaki vatandaşına nasıl sahip çıktığı da en az bunun kadar önemlidir. İnsanlara geçici bir yatak vermek elbette değerlidir. Ancak asıl hedef, herkesin “Benim bir evim var.” diyebilmesini sağlamaktır. Çünkü ev sadece dört duvardan ibaret değildir. Ev; güvenliktir, onurdur, aidiyettir ve en önemlisi geleceğe umutla bakabilmenin ilk şartıdır.