İlk defa ev alacaklara devlet yardımı

Bu yazı 24 Ocak 2017 tarihinde yayınlanmıştır

Özellikle Londra’da gençler ve orta sınıf insanların ev satın almalarının neredeyse imkansız hale gelmesi üzerine devlet kurumları bir kaç yıl önce bazı adımlar attı. Herkesin ev alması, bir mortgage anlaşması altına girmesi, gelir ve giderlerinin bankalardan geçmesi, bir bütçe dahilinde düzenli yaşaması devletinde işine geldiğinden herkesin ‘evlenmesi’, sisteme dahil olması içinde bazı kolaylıklar sağladı.

Kredi veren bankaların risk almamak için depozitleri yükseltmesi ve kolay kredi vermemesi konusuna çare arayan kamu kuruluşları, uzun vadede kazanmak ve toplumsal yarar için ilk defa ev alacaklara çeşitli teşvikler sunuyorlar. Özellikle ilk defa ev alacaklara uzun vadeli ve faizsiz borç veren devlet, dar gelirli insanların ve gençlerin ev alabilmelerinin yolunu açıyor. Alıcının ekleyeceği yüzde beş oranındaki depozitle birlikte evin neredeyse yarı parası sağlanmış oluyor. Homes and Communities Agency HCA adlı devlet kuruluşu tarafından sağlanan kredi ile sadece yüzde 5 depozit biriktirerek evinize kavuşabilirsiniz. Bunun şüphesiz bir çok kuralı var.

Öncelikle alacağınız ev 600 bin sterlin miktarını geçmemesi, yeni olması ve Londra’da bulunan 32 Belediye’den birinin sınırları içinde yaşıyor olmanız gerekiyor. Örneğin 600 bin sterlin değerinde bir ev almak istiyorsunuz, 30 bin sterlin depozit koymak zorundasınız. Hükümet de size depozit olarak 240 bin sterlin veriyor. Böyle bir evi alabilmek için 330 bin sterlin kredi sağlamanız gerek.

Bankanın vereceği bu kredinin aylık taksitlerini karşılayacak bir gelirinizin olması durumunda evi almak için yolunuz açık. En üst guruptan yaptığımız için bu rakamın aylık ödemeleride yüksek çıkabilir. Fakat 300 bin civarında bir ev yada daire alacaklar için rakamlar çok daha makul olacaktır. Burada hükümetin verdiği yüzde 40 oranındaki destek 5 yıl fazizsiz ve sonrasında da bankaya göre daha düşük bir orandan taksitlendiği için ilk defa ev alacakların süreci başlatmaları kolaylaşıyor. Aldığınız bu evin değerinin artacağını düşündüğünüzde (genellikle böyle oluyor), örneğin beş yıl sonra her şey size daha kolay ve ödenir gelecektir.

Büyük yolculuklar ilk adımla başlarmış, bu nedenle ev almayı düşünen gençlerin yarından tezi yok tasarruf yapmaya başlamaları yararlarına olacaktır. Bankada biriken ve nereden geldiği belli olan bu küçük sermaye sizin büyük adımlar atmanıza vesile olacaktır. Devlet, aileler hatta bankalar tutumlu ve planlı insanları seviyor, bu küçük birikimler başkaları tarafından da desteklenecektir. Ev fiyatlarının yüksek olması ve bankaların kolay kredi vermemesi bu dönemde ev alacakların önünde en ciddi engeller olsa da onlara yardımcı olan faktörlerde var. Yukarıda sözünü ettiğimiz depozitoya yüzde 40 oranında 5 yıl faizsiz devlet desteği ve ev kredi faiz oranlarının yıllardır çok düşük tutulması, olumsuzlukların yanında olumlu etkenler olarak sıralanıyor.

Belediye Başkanı olmadan önce röportaj yaptığım Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan ‘Londra da alınabilir ev bulmakta insanların çok zorlandığını bu nedenle Londra da çalışan insanların kira ve ev fiyatlarının yüksekliğinden şehir dışında yaşamalarının büyük sorun olduğunu ve bunun için çözüm bulacağını söylemişti. Sadıq Khan yaklaşık bir yıldır Londra’nın Belediye Başkanı ve ‘Brexit Belası’na rağmen bu konuda çalışmalarını sürdürüyor.