Kıbrıs’ta çözüm umudu yeniden yeşeriyor…

Bu yazı 30 Temmuz 2026 tarihinde yayınlanmıştır

BM Genel Sekreteri Anto­nio Guterres, Kıbrıs Cumhur­başkanı Nikos Hristodulidis ile, sonra da Kıbrıs Türk li­deri Tufan Erhürman ile gö­rüştü. BBC’nin haberine göre; Guterres’in adadaki temasları­nın ardından sonbaharda Kıb­rıs Rum ve Kıbrıs Türk taraf­larının yanı sıra garantör ül­keler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere’nin katılımıyla yeni bir 5+1 formatlı konferans düzen­lemeyi ve süreci daha somut bir aşamaya getirmeyi amaçla­dığı belirtiliyor.

Guterres’in temsilcisi Hol­guin Cuellar’ın tarafları federal bir zeminde çözüme yaklaştır­mak için bir çözüm planı tas­lağı hazırladığı haziran ayında Kıbrıs Rum basınında çıkan ha­berlerde yer aldı. Plan, iki ku­rucu devletin oluşturduğu tek bir uluslararası yapının oluştu­rulmasını, yönetiminin de Kıb­rıs Rum ve Kıbrıs Türk tarafla­rınca paylaşılmasını içeriyor. Planda Kıbrıs Türk tarafının başta kapalı Maraş bölgesi ol­mak üzere bazı toprakları iade etmesi, Kıbrıs Türk tarafına doğrudan ticaret, doğrudan uçuş ve doğrudan temas hak­larının sağlanması gibi unsur­ların yer aldığı basına yansıdı. Bu girişimin diğerlerinden de­zavantajlı yanı Türkiye’nin ar­tık iki devletli çözümdeki ısrarı ile Rum kesiminin de NATO’ya girerek güvenlik şemsiyesi ka­zanıp Türkiye’nin karşısına NATO üyesi olarak çıkma ça­bası sayılır. Avantajı ise 2025’te cumhurbaşkanı koltuğuna otu­ran Tufan Erhürman’ın kalıcı barışta samimi olması ve BM tarafından benimsenen federal yapı altında bir çözümü destek­lemesi.

Ada’da barış rüzgarı eseceği haberi bile Kıbrıslı toplumda hareketlilik yarattı, umudu ye­şertti. Londra’daki köklü kuru­luşlardan TCCA açıklamasında girişimi memnuniyetle karşıla­dıklarını belirterek, “Bu tarihi olayın ve oluşturduğu ciddiye­tin de farkındayız. Kıbrıs türk toplum merkezi olarak Sayın Antonio Guterres’in barış ve federal çözüm çabalarını iç­tenlikle desteklediğimizi bildi­rir, genel sekretere çalışmala­rında başarılar dileriz” denildi.

Peki Kıbrıs sorununa nasıl gelindi? Kes sakla türünden işte Kıbrıs sorununun özeti:

* Kıbrıs 1950’lerin ikinci yarı­sına kadar İngiltere sömürgesi olmasına karşın sosyal haklar konusunda dünyanın en ileri bölgelerindendi. Kıbrıs İşçi Sendikaları Federasyonu’nda (PEO) iki halkın işçileri örgüt­lüydü.

* Dünyada yıllık izin ve fazla mesai ücretinin ilk uygulandığı ve iş bulma kurumu gibi eme­ğin sendikadan kiralandığı do­layısıyla sosyal haklar ve re­fahın çok yüksek olduğu bir adaydı.

* ABD ve Batı’ya kötü ör­nek olacak bu sistem, iki top­lum birbirine düşman edilerek bölündü. Ayrımcı Rumların EOKA’sı kendi toplumundan polisleri ve Türklerin TMT’si ise yalnızca kendi toplumun­dan sendikacıları öldürdüler.

* 1960’da kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti’nde 3 ülke garan­tör oldu. Birleşik Krallık eski sömürgesindeki askeri üsle­rini ayrı bir anlaşmayla korudu. 1974’de faşist EOKA darbesi karşısında Türkiye’nin adına “Barış” dediği müdahale ile ada ikiye bölündü.

* Batı önce bu müdahaleyi desteklese de ileriki yıllarda Türkiye’nin “al gülüm ver gü­lüm” hesabı tutmadı ve Rumla­rın hukuk mücadelesi sonucu Türkiye uluslararası alanda iş­galci konumuna düştü.

* Tarih 1974’deki müdaha­leden tam 30 yıl sonra 2004’te Kıbrıs’ta çözüm için bir şans doğdu. Rum tarafında Kıbrıs Komunist Partisi AKEL lideri Hristofyas, Türk tarafında da kardeş parti CTP’nin lideri Mehmet Ali Talat cumhurbaş­kanları olarak BM nezdindeki görüşmelere katıldılar. BM Ge­nel Sekteri’nin adıyla anılan Annan Planı’nda anlaşma sağ­landı ve iki toplum da çözüm planını halka sordu.

* Kıbrıs Türk Halkının yüzde 65’i “Evet” derken, AKEL çekim­ser kalınca Güney’den yüzde 76 “Hayır” oyu çıktı… Böylece iki kardeş parti bu tarihi şansı tep­miş oldu…

* Günümüzde kesintiye uğ­rayan ve yeniden başlayan görüşmeleri KKTC’nin sol­daki cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ve Türkiye’nin yalnızca Rum lider olarak tanımladığı Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Anastasiadi sürdürüyor. Ni­kos Anastasiadis’in merkez sağdaki Demokratik Seferber­lik Partisi referanduma “Evet” demişti…

* 2004’te iki sol liderin ya­pamadığını bir solcu bir sağcı lider Akıncı ve Anastasiadis 2017’de Cenevre’de “Beşli Konferans”ta çözüm aradılar. İki lider de adada tek başına çö­zümü yakalamasının mümkün olmadığı, uluslararası konjonk­türün de çözüm iradesinde ol­ması gerektiği bilincindeydiler. Ne yazık ki görüşmelerden so­nuç çıkmadı.

* Çözüm metni ortaya çık­tıktan sonra iki toplum da refe­randuma gidecek, eğer onayla­nırsa kalıcı barış gerçekleşmiş, böylece dünyanın en güzel ada­larından Kıbrıs’a barış gelmiş olacak.