İngiltere’deki devlet hastanelerinde yıldız dönemi…

Bu yazı 9 Ekim 2025 tarihinde yayınlanmıştır

İngiltere’de 2025’in en başarılı ve en başarısız devlet hastaneleri belli oldu. 2000’lerin başında kullanılan “yıldız derecelendirmeleri” sağlık sisteminde geri döndü.

Yeni lig tablolarında 205 Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) kuruluşu en başarılıdan başarısıza sıralandı.

Listenin zirvesinde Londra’daki Moorfields Göz Hastanesi ve Royal National Ortapedi Hastanesi, en sonda ise Chester’deki Countess of Chester Hastanesi ile Norfolk, King’s Lynn’deki Queen Elizabeth Hastanesi yer aldı.

Sağlık Bakanı Wes Streeting, bu uygulamanın “posta kodu piyangosunu” ortadan kaldıracağını ve NHS’de şeffaflığın yeni dönemini başlatacağını söyledi. Bakanlık, güçlü performans gösteren vakıflara daha fazla özgürlük, düşük performanslı olanlara ise “gelişim desteği” sağlanacağını açıkladı. Yıldızlardaki gerçek niyet; “Randevu sıkıntısı yaşayan çilekeş hastalar için mi, yoksa özelleştirilmeyi dört gözle ve ağzının suyu akarak bekleyen ABD’li şirketler için mi?” Şimdilik muamma sayılıyor. Hani, ABD Başkanı Trump’ın Londra gezisi sırasında yıldızlara ani dönüş “Düğün değil, bayram değil enişten beni niye öptü?” sorusunu akla getiriyor da.

Öte yandan hastanelerin böyle listelenmesini doğru bulmayanlar da var. İyi hastanenin kötü doktoru ya da kötü hastanenin iyi doktoruna denk düşebilirsiniz. Bu restoranlarda ya da okullarda da geçerli olabilecek bir mantık! Bir de eldeki olanaklar ve olanakların verimli kullanımını tarttığınızda başarı listesindeki sıra değişebilir.

Haliyle objektif değerlendirme için pek çok girdiyi gözönüne almalısınız. Ben yine de hastane, restoran ve okullara yıldız verilmesini çok doğru bulanlardanım. “Hatta” diyorum ki; “Hizmet alıcıları ve tüketicileri korumak için gezegenimizin her alanında yıldız sistemini yaygınlaştırmak gerekir!” İngiltere’deki restoran ve cafêlerdeki 5 yıldızla belirtilen hijyenlik sertifikası müşterilerin oldukça ilgisini çektiği söylenebilir. Örneğin küçük kızlarım “Burada bir şey yemeyiz, yıldızı 3” demişlerdi.

Restorana girdiğinizde mutfağa gidip “Kardeş ne kadar temizsiniz? Bir göz atabilir miyim?” deme şansınız yok. Sizin adınıza belediyenin ilgili birimi, gerekli denetimleri yapıp duvara asılmasını zorunlu kıldığı yıldızlı etiketlerle size bilgilendirmiş oluyor. Sonrasında seçim sizin. İlk ve ortaokullardaki eğitim kalitesi de “Ofsted is the Office for Standards in Education, Children’s Services and Skills’in (OFSTED)” değerlendirmesinden anlıyoruz. OFSTED’in web sitesine girip istediğiniz okulun başarı derecesini öğrenmeniz mümkün. Öyle ya herkes çocuğunun iyi bir eğitim almasını ister.

OFSTED sizin kulaktan dolma bilgilerle karar vermenizin önüne geçmiş oluyor. Darısı Türkiye’ye diyeceğim ama okulda mescit yok diye yıldız vermezler. Hotellerdeki yıldız sistemi kaliteden ziyade sunulan hizmetin çeşidiyle ilgili. Hotellere kalite yıldızı da zorunlu kılınsa hoş olur hani! Bu yıldızlar marketlerden fırınlara, havayolu şirketlerinden otobüs firmalarına, seyahat acentelerinden bankalara kadar yaygın olarak kullanılsın ki yıldız rekabeti doğsun!

Hatta iki yıldıza düşen şirketler kendilerine çeki düzen verip üçüncüyü kazanıncaya kadar kapatılsın! Böylece hem oto denetim sağlanmış hem de tüketici korunmuş olur… Bizim yazımız üzerine yıldızlar dağıtılmaya başlandığında futbol kulüpleri ve medya da bundan nasiplensin isterim hani. Bana göre bir futbol takımı yenilse bile adil (fair play) – centilmence oynadığı için “başarılı” sayılır.

O halde niye yıldızla ödüllendirmeyelim ki? Yıldızlar futbola kalite getirebilir. Ya da tersten düşünürsek hakemi kandırmaya çalışan, rakibine sert giren ve sürekli kavga çıkaran oyuncuların şansı yaver gitti deyü sahadan galip ayrılması eksik bir değerlendirme değil mi? Medyada ise tam tersi olmalı. “Kraldan çok kralcı, asparagasçı, tetikçi, yancı, holding yamağı ve manipulatif” olanlara yıldızı esirgememek gerekir. Gerçi yıldızı zaten parlak olan bu zevatı okur/ seyirci çok iyi biliyor ama yıldızlarla kaşelenmesi tarihe not açısından işlevsel olur diye öneriyorum. Yoksa kötü bir niyetim yok valla.