Köprüden önce son çıkış; Brexi̇t

Bu yazı 17 Temmuz 2018 tarihinde yayınlanmıştır

İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden çıkmasına az kaldı. İyi düşünülmeden günü kurtarmak isteyen Muhafazakar Partili politikacıların kabul ettiği ‘Brexit Referandumu’ kelle almaya devam ediyor.

İktidarını sürdürebilmek için, “Bize oy verirseniz AB’den çıkma konusunu referanduma götüreceğim” diyen dönemin Başbakanı David Cameron 7 Mayıs 2015 Genel Seçimleri’ni kıl payı kazandı. Fakat bu seçimle garanti altına almak istediği koltuğunda altı ay oturmak kısmet olmadı. Cameron söz verdiği referandumu yaptı, Birleşik Krallık az farklada olsa AB’den çıkma kararı aldı fakat Başbakan Cameron için koltukta rahat oturma dönemi bitmişti, arkasına bile bakmadan kaçtı. Ülke bir kaosun içine düştü, halende nasıl çıkılacağı konusunda belirsizlik devam ediyor. Şimdilerde David Cameron’un esamesi okunmuyor, ne görüşlerini soran ne de adını anan var.

Brexit’in fanatik savunucularından Dışişleri Bakanı Boris Johnson’da geçen haftalarda istifa etti. İngiltere’de hükûmetin Avrupa Birliği’nden ayrılma stratejisi ile ilgili tartışmaların yol açtığı kriz büyüyor. Pazarlıkların yazılı anlaşmalara dönüşme vaktinin yaklaştığı günlerde Brexit Bakanı David Davis’ten sonra Dışişleri Bakanı Boris Johnson’da istifa etmeleri, yeni bir kriz ve erken seçim tartışmalarını gündeme getirdi. Yine bazı politikacılar kısa vadeli politik çıkarlar peşinde gibi. İyi düşünülmeden, iyi hesaplanmadan ve yeteri kadar tartışılmadan verilen referendum ve AB’den çıkış kararı, daha çok politikacının siyasi kariyerini sonlandıracak gibi.

BAKANLAR NEDEN İSTİFA ETTİ?

İngiltere, Mart 2019 tarihinde resmi olarak AB’den ayrılacak. Üç yıldır devam eden pazarlıkların ana hatları Başbakan Theresa May tarafından ‘White Paper’ denilen yaklaşık yüz sayfalık kitapta toplandı ve kamuoyuna açıklanmayan Beyaz Kitap’ın ip uçları gelmeye başladı. Özellikle serbest dolaşım maddeleri Muhafazakar Partili hükümet içinde derin görüş ayrılıklarına yol açıyor. Durumu idare etmeye çalışan ve büyük kriz olmadan ayrılık sürecini geçirmek isteyen Başbakan May ile ‘sert çıkış’ yanlısı bakanlar arasında çıkan yöntem farkı, krize yol açtı. Theresa May, Beyaz Kitabın’da, gümrük birliği ve kısa süreli sertbest dolaşım gibi konularda daha liberal yaklaşımlar sergilerken, Brexit’in en büyük savunucusu sertlik yanlıları, bir çok anlaşma başlığını ‘Yarı Brexit’ olarak değerlendiriyorlar. İrlanda Cumhuriyeti sınır geçişi dahil bir çok tartışmalı maddelerin yanı sıra “vatandaşların, vize olmadan, turizm ve geçici iş aktiviteleri için serbestçe seyahat etmelerine izin verebilir” maddeleri hükümet içinde çatışmaya yol açtı. Boris Johnson gibi bazı ‘Sert Brexit’ yanlıları, nihayetinde ortaya çıkacak anlaşmanın başka bir isim altında serbest dolaşım olacağı görüşünü savunuyorlar. İstifa ve tartışmaların gerisinde Theresa May ile Boris Johnson’un Muhafazakar Parti Başkanlığı ve Başbakanlık için gizli yarışlarının bulunduğunu da unutmamak gerekir.

İstenmediği halde UK’ye gelen ve beklenmedik şekilde Brexit sürecine katılan Donald Trump’da değişen ve daha korumacı olan dünya ticaret dengeleri içinde İngiltere’yi yanında tutmaya çalışıyor. Avrupa Birliği’nden çıkmadan önce ikili ticari anlaşmalarla geleceğini güvence altına almaya çalışan İngiltere’nin ayrılık sürecindeki en büyük destekçisi ABD.

Tüm bu karmaşa içinde Theresa May Hükümeti istifa edecek mi? Sorusu çok sık sorulmaya başlandı. Bir yıl önce erken seçimle elini güçlendirmek isterken fakat parlemonto çoğunluğunu kaybeden May, bir başka erken seçim hatası yapmayacaktır. Kendi imkanlarıyla bu pazarlığı sürdürmekten başka çaresi yok. Brexit Referandumu öncesinde ve pazarlık sürecinde basiretsiz politika izleyen Boris Johnson’un popülist ve sığ politikalarıyla ülkeyi zor duruma soktuğunu unutmamak gerekir. Umarım Johnson bir daha bu ülkenin kaderinde rol oynamaz.