Kripto Para Piyasasında Neler Oluyor?

Bu yazı 24 Mayıs 2021 tarihinde yayınlanmıştır

Bitcoin başta olmak üzere kripto para birimleri son bir hafta içinde keskin değer kayıpları yaşadı. Devletlerin uzun süre görmezden geldiği fakat ‘göz ucuyla’ izlemekten geri kalmadığı kripto para piyasalarındaki büyük düşüş, artık çok sayıda insanı ilgilendiriyor.

Toplam ekonomik değeri yüzlerce milyar dolarlarla ifade edilen kripto para piyasası, dünya ekonomisinin en önemli aktörleri haline geldiler. Sıradan insanlardan büyük şirketlere herkesin bu piyasada küçük ya da büyük oynadığı artık bir sır değil.

Devletlerin ölçüsüz para basma politikalarına tepki olarak doğan sahipsiz, patronsuz ve sınırlı Bitcoin ile başlayan kripto para piyasası yaklaşık on yıl gibi kısa bir süre içinde dünya menkul piyasalarının en önemli aktörü haline geldi. Sisteme girişi kolay ve herkese açık olması, limit bulunmaması, vergi alınmaması ve kontrol edilememesi gibi nedenlerden dolayı zengin- fakir tüm ülkelerde yaygınlaştı.

Kripto para borsaları piyasalarda başı boş dolaşan, yastık altında bulunan paraları sünger gibi çekti ve devletsiz, patronsuz kendi para piyasasını yarattı. Kredi kartı ve banka hesapları kullanılarak oynanıyor olması bir tarafı ile büyük sistemin içinde olduğunun işareti, fakat ülkeler arasında serbest olarak aktarılıyor ve henüz bir devlet ya da uluslararası kuruluşun denetimine dahil değil. Kripto paraların devletlerin ölçüsüz kâğıt para basıp insanların cebindeki parayı ‘çalmalarına’ tepki olarak ortaya çıktığı söyleniyor.

Otoriteler piyasada var olan kripto paraları tanımıyorlar fakat kendi dijital paralarını piyasaya çıkartmaktan da korkuyorlar. Resmen tanıyıp meşrulaştırmadan kripto paraları zayıflatmak ve kendi paraları ile piyasaya çıkmak istedikleri artık bir sır değil. Bitcoin ile başlayan kripto para serüveni, alt koinlerle yayıldı, genişledi ve son yıllarda borsalardan daha fazla ilgi görmeye başladı. “Altcoin” kelimesi “Bitcoin alternatifi”nin kısaltmasıdır ve bu nedenle Bitcoin hariç her bir kripto para birimi ‘Altcoin’ olarak tanımlanıyor. Sınırlı sayıda olan Bitcoin’e karşın Altcoinler sınırsız üretilebiliyor, kurulması ve başlatılması kolay. Burada kripto paraların değerini arz ve talep oluşturuyor. Sistemi iyi bilmeyenler için çok büyük risklerin olduğunu bir kez daha yenilemekte yarar var, yüzme bilmeyenlerin okyanusta bir yere varmaya çalışması gibi bir şey. Okuduklarımdan ve yaptığım araştırmalardan edindiğim ortak görüş; oynamak istiyorsanız ‘kaybettiğinizde üzülmeyeceğiniz rakamlarla oynayın’ şeklinde.

PİYASALAR NEDEN DÜŞÜŞTE?

Son günlerde kripto para piyasalarında yaşanan radikal düşüş neden yaşanıyor? Çin’in finans ve ödeme hizmeti veren kuruluşların kripto para işlemi yapmasını yasaklamasının ardından bu düşüş hızlandı. Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin’de kripto para kullanımı çok yaygınlaşmış durumda. Çin Hükümeti’nin kararı sonrasında, sistemin amiral gemileri Bitcoin ve Ethereum dahil, kripto paralar çok büyük oranlarda değer kaybettiler. Kripto paralarda görülen bu düşüş, yılın ikinci yarısında yaşadıkları zirveden keskin bir düşüş anlamına geliyor. Buna rağmen son bir yıl içindeki yükselişleri itibariyle halen karlı durumdalar.

Bitcoin özellikle kurumlar ve bankaların dijital para birimine yönelik olumlu açıklamalarının ardından piyasaların gözdesi haline gelmişti. Buradan kaçan paraların tekrar altına dönüşü yönünde bir eğilim olsa da insanlar bu özgürlüğün tadına bir kez vardılar. Yerine ciddi bir alternatif getirmeden, kripto para piyasalarının bitirilmesi kolay olmayacak. Birkaç ülke ve üst kuruluşun bir araya gelerek dünyadaki tüm ekonomik kuralları belirlediği dönemler artık ortadan kalktı. Devlet organizasyonlarına karşı ‘anarşist’ online yapılar çok kısa sürede sanal alemde örgütlenip otoritelere karşı ciddi tavırlar alabiliyorlar.

Kripto para piyasalardaki ani düşüşün birçok nedeni var; salgın sırasında iyi bir performans gösteren teknoloji şirket hisselerinin son haftalarda zorlanması, ABD’de biriken vergi ödemeleri nedeniyle duyulan nakit ihtiyacı, Çin’de finans ve ödeme hizmeti veren kuruluşların kripto para işlemlerini yasaklaması düşüşü tetikledi. Uzmanlar, hükümetlerin kripto paraları hedef almasının yatırımcıların daha az ticaret yapmasına yol açtığını, bunun da bir “kripto krizinin” daha yaşanmasına neden olabileceğini söylüyorlar.

Gelişmekte olan ülkelerin kripto para birimlerini, kendi para birimleri ve parasal sistemlerine karşı risk olarak görmeleri, Çin dışında başka sert yasakları getirebilir. Adı konmasa da otoriteler kripto paraları ‘ekonomik virüs’ olarak görüyorlar. Vergi alamıyorlar, kontrol edemiyorlar ve meşrulaştırmaktan korkuyorlar. Ortaya çıkan bu yeni kripto para piyasası, ölçüsüz para basan devletlere tepki olarak ortaya çıkmış ve kısa sürede tüm dünyayı etkisi altına almış. Öyle görülüyor ki artık sermaye piyasalarında, devletler, bankalar, büyük aileler ve büyük şirklerin dışında sessiz çoğunlukların sesi olan yeni oluşumlar var.

Her ne olursa olsun kripto para piyasalarını yok etmek mümkün olmayacak, ‘en alttakiler’ sıcak paranın ve özgürlüğün tadını aldılar. Çok sayıda yatırımcı kripto para piyasasında paralar kaybetse de yüksek kazanma ümidinin var olduğu alanlar her zaman cazibe merkezi olmaya devam edecektir…