Dünya Kupası’nda işin şirazesi iyice kaydı

Bu yazı 18 Haziran 2026 tarihinde yayınlanmıştır

Milyonlarca insanı taraftar etmesi, koskoca bir sanayiye dönüşmesi şaşılacak şey. Uzaylılar dünyaya gelse (tabii gelebildiklerine göre teknolojileri bizden daha gelişmiş olmalı) sanırım en çok, içi hava dolu meşin yuvarlağın marifetine şaşarlardı. Gerçi uzaylılara gerek yok ben de dahil pek çoğumuz futbolun gücüne akıl sır erdiremiyoruz. Futbolda benim garibime giden şeylerden biri de gol sevincinin abartılı yaşanması. Örneğin yakını ölümden kurtulan birisinin sağa sola deli danalar gibi koştuğunu, hastane koridorlarında dizinin üstünde kaydığını, yumruklarını sıkıp kendine doğru çektiğini, yakınlarının tepesinde zıp zıp zıpladığını gördünüz mü? Ben filmlerde bile görmedim valla.

Neyse dostlar futbol takımlarının tarihi sürecini anlatmayacağım ama modern futbolun 19’uncu yüzyılda İngiltere’deki kuruluş yıllarını ve burjuvalarla işçi sınıfı arasındaki sınıf çatışmalarının sporu nasıl dönüştürdüğünü dramatize eden mini dizi The English Game’i izlemenizi öneririm. Gerçek olaylara dayanan dizide; iki farklı sınıfın futbolcuları, (hem saha içindeki mücadelelerinde hem de özel hayatlarında) yaşanan zorluklarla yüzleşerek oyunu ve toplumsal yapıyı değiştirirler.

Milli takımların vatandaşların ortak paydası ve sevinci olması beklenir. Geçmişte “Neden İngiliz Milli Takımı’nı tutmuyoruz?” başlıklı yazımda çevremdeki dostlarımın ülkedeki ırkçılık, ötekileştirmek ve göçmen düşmanlığı gibi kavramlardan dolayı kendilerini bu ortak paydada göremediklerini yazmıştım. Türkiye’de de öyle sayılır.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın isteği üzerine AKP Tanıtım ve Medya Başkanlığı Milli Takımı desteklemek için bir video* hazırlamış ki evlere şenlik. Kültürler arası barış ve dostluğa aracı olması gereken altı üstü bir oyuna destek videosu, amacını aşıp “Biz korkmayız ondan bundan” nakaratlarıyla F16’larla toplu tanklı görüntülerle güç gösterisi ve tehdite dönüştürülmüş. Şaka gibi. Kimse kimseden korkmaz kardeşim.

Sen sporda sağlam altyapı kurmuşsan, kalıcı ve akıllıca yatırımlar yapmışsan, çocuklara sporda fırsatlar yaratıp sporu sevdirmişsen başarılı olursun. Yoksa gazla, duayla olacak şey mi? Yenilip kös kös ülkene geri döndüğün zaman gururun mu incenecek? Bana göre bu tür yaklaşımlar milli takımı geçin, futboldan bile insanı soğutur… Türkiye’de bahis skandalı, hakemlerdeki güvensizlik (Bu arada Türkiye’den Dünya Kupasına bir tek hakem çağrılmadı), kara paracıların ve mafyanın futbol kulüplerine çöreklenmesi taraftarın tadını tuzunu kaçırdı zaten.

Dünya Kupası maçlarını izlerken merakımdan farklı çoğrafyalardan gelen izleyicilere maç yapan iki ülkeden hangisi tuttuklarını sordum. Eğer o ülkeyle ilgili bir gönül bağları yoksa genellikle mazlum ülkeleri ve rakibine karşı sert girmeyen oyuncuların takımlarını seçtiler. Ben de öyle doğrusu. İspanya’ya karşı dünyanın en küçük üçüncü ülkesi Cape Verde’yi tuttum. Neyse ki Cape Verde berabere kalmayı başardı…

Yıllar önce star.com.tr’de ekonomi editörlüğü yaparken Dünya Kupası’na en çok katılan ülkelerle milli gelirleri arasında çok güçlü bir bağ olduğunu grafiklerle anlatmıştım. Tabii bu konuda istisnalar çok ama “katılımda sürdürülebilirliği” baz almıştım. Lamı cimi yok zengin ülkeler, bu konuda da yoksul ülkelere yaşam hakkı tanımıyor. Bana göre Dünya Kupası ve cümlesiyle bütün olimpiyatlar yoksul ülkelerde düzenlenmeli. Organize komitesi bu ülkelere spor tesisleri yaparak onların sporda gelişimine katkı ve etkinlik günlerinde de bütün dünyadan gelecek seyirciler ülke ekonomisine gelir sağlamalı. Sporun misyonuna en uygun yatırım ve yaptırım böyle olmalı. Ustanın dediği gibi “Dünyayı anlamak yetmez, onu değiştirmek de gerekir.” Öyle değil mi?

Geçen gün Deutsche Welle’de (DW) konuyla ilgili çok iyi bir araştırma yazısı** vardı. DW, “FIFA Başkanı’nın Donald Trump’la yakın olması ya da bir maç biletinin 690 bin dolar olması normal mi?” diye sordu. ABD’deki maçlarda İran ve Haiti vatandaşlarına yönelik tam giriş yasağı uygulanmasına ne demeli? Bu ülkelerden yalnızca takımlar ve teknik ekipler ABD’ye girebiliyor. Saçma sapan uygulamaya ses çıkaran da yok! İşin garip yanı “N’oluyoruz kardeşim” diye isyan etmesini beklediğimiz FIFA Başkanı Gianni Infantino, Dünya Kupası kura çekiminde de Trump’a FIFA Barış Ödülü vermişti. Dünyayı kana bulayan adama “barış ödülü”. FIFA böyle bir oluşum işte!

Ne yazık ki bütün bunlar Dünya Kupası’nı televizyondan izlerkenki keyfimize limon sıkıyor. Hele işin içine politikacılar da girince şiraze iyice kayıyor.