Bakkalların piri nam-ı diğer “Topal Ali” Ali Güneş’in ardından…

Bu yazı 20 Ağustos 2026 tarihinde yayınlanmıştır

İngiltere’deki toplumun ilk üyelerinden ve bakkal sektörü­nün öncülerinden Ali Güneş (85) 15 Ağustos günü yaşamını yitirdi. Güneş’in cenazesiyle ilgili ayrın­tılı bilginin daha sonra verileceği belirtildi. Ali Güneş toplumda, “Topal Ali Market” adıyla açtığı bakkalı süpermarkete dönüştü­ren ve ilk şube açanlardandı… 1980’lerde toplumun oluştuğu dönemde adı da markalaşan, iş adamı, bankada hesap açamayan binlerce toplum üyesinin para­sını saklamakla ya da memlekete para göndermesine yardım etme­siyle de tanınıyordu.

Ailesi, sevenleri ve toplu­mun başı sağ olsun. Ali Güneş’i Londra’da Bizim’Kiler kitabımda Toplumun Yüzü başlıklı üçüncü kitabımda toplumdaki lokomotif isimler arasında şöyle tanıtmış­tım:

Ali Güneş, 1941’de 7 karde­şin en büyüğü olarak Elbistan’ın Malap Köyü’nde doğar. Ayağının aksama nedenini; anadan doğma olduğu ya da bebekken yere dü­şürülmekten kaynaklanan kalça çıkığına bağlandığını söylüyor. Nedeni her ne olursa olsun Güneş engeliyle son derece barışık. Ço­cukluk yıllarında kızmasına rağ­men “Topal Ali” kelimesinin se­vilen bir nam olmasından dolayı da hoşnut olduğunu söylüyor…

2012’de 108 yaşında vefat et­tiğini öğrendiğimiz babası o yıl­larda kıraç toprakla ve hayvancı­lıkla uğraşır. Küçük Ali köy ilko­kulunu bitirdikten sonra meslek öğrenmek üzere Elbistan’a terzi çıraklığına gider. 1961’de 20 ya­şına geldiğinde de Elbistan’da kendi terzi dükkanını açar. Bir süre Keban Barajı bölgesinde de terzilik yapar. 1963’te Gülistan Hanım ile evlenir… Zeynep (67), Müslüme (1969), Aziz (1971), ve Hüseyin (1972) adlı çocukları olur. 1971’de terzi olarak çalış­mak üzere davet alınca (permitli olarak) eşinin hamile olmasına karşın Londra’ya gelir. Ali Güneş o günleri şöyle anlatıyor: “Teks­til atölyeleri Yahudi patronların elindeydi. Kentish Town’da Ya­hudi bir patronun yanında çalış­maya başladım. O yıllarda Bur­salı terziler çoğunluktaydı. Sanırım Elbistan’dan gelen ilk işçi de bendim… Şimdi Londra’da Elbistan’dan yal­nızca benim köyümden 300 aile var. Çoğunun gelmesine de şu ya da bu şekilde ben vesile olmuşumdur.”

“O dönem toplum nüfusu çok azdı. İnsanlar birbirine daha sı­caktı, daha yakın ve dosttu. Saygı ve sevgi vardı” diyen Güneş, Londra’ya geldikten 3 yıl sonra eşini, 5 yıl sonra da çocuklarını ge­tirebilir. 1981’de şifalı bitki ağacı anlamındaki Herb Tree Ltd.’yi ku­rar ve Londra Dalston’daki (E8) mahalle pazarı Ridley Road Mar­ket içinde Hüseyin Uçar (1940) ile ortak Türk bakkalı açar. “80 öncesinde Kıbrıslı Türklerin ça­lıştırdığı birkaç bakkal vardı” diyen Güneş, “Toplum nü­fusu da giderek artıyordu. Başta sebze ve meyve çe­şitleri olmak üzere Kıbrıs ve Türkiye’den gelen ürünleri hesaplı satınca tutul­duk. Çalışanla­rın Türkçe ko­nuşması da bü­yük avantajdı” diye konuşuyor.

1985’e gelindiğinde işyeri kü­çük gelmeye başlar. Pazar’ın so­nunda yolun tam köşesindeki (89 Ridley Rd. E8 2NP) büyük bi­nanın alt katını kiralayarak (Bir süre sonra binanın tamamı kele­pir fiyatına satın alınacaktır) sü­permarkete dönüştürür. Yeni iş­yerinin adı tabelada “Herb Tree Market” diye yazsa da toplumca “Topal Ali Market” diye anılır… İthalata yönelme ve ürün çeşit­liliğinin artması toplum üyesi ve Akdeniz kökenli müşteriler için bir çekim alanı yaratır. Diğer bakkallara da ürün sağlamaya başlarlar… 1989’da da Elephant and Castle’da “Unit 2, 332-334 Walworth Road SE17 2NA” adre­sinde şube açarlar.

Güneş’e göre; 1991’de ortaklık bozulur ve Uçar “merkez”i kendi­sine alır, Elephant and Castle’daki “şube” yi de Güneş’e bırakır. Mer­kezden gelen ürün fiyatları deği­şince “eski şube”nin rekabet gücü azalır. İçine sinmeyen bu ayrılıkla ilgili konuşmak istemeyen “Topal Ali” heyecanını yitirdiği için de işini oğluna devreder ve emekli olur… Eski ortağı Uçar ise Turkish Food Centre adıyla yoluna devam eder ve 2012’de 15’inci şubesini Elephant and Castle’da açar. Güneş’e o dönemde Türkiye’ye para göndermek isteyenlere yar­dımını sorduğumuzda şunları an­latıyor: “1987’de ilticalar çoğaldı. Çalışma izni olmayan ilticacılar banka hesabı da açamıyor, hatta resmi yollardan ailelerine para gönderemiyorlardı. ‘Topal Ali’ adı müşterilerimize güven ver­mişti. Paralarını saklamak üzere getirenler oluyordu. Memlekete göndermek isteyenler için de kendi adımızla havale ediyorduk, bazen elden gönderiyorduk ya da Türkiye’de iş yaptığımız esnafa telefon edip gelecek yakınlara bizim adımıza ödeme yapmasını rica ediyorduk.”

Günümüzde yılın yarısını köyü ya da Didim’deki yazlığında, ya­rısını da ikinci vatanı sayılan Londra’da geçiren Güneş yaşa­dığı hayattan ve “Topal Ali” la­kabının “Namuslu, dürüst, yar­dımsever, hoşgörülü, gülecen, kalender, iyi niyetli ve hoşsoh­bet” kelimeleriyle eşleştirilme­sinden son derece memnun. Güneş’e gençlere öğütlerini sor­duğumuzda da “Gençlik mi? Kim­seye bir şey önermeye gerek yok. Kendi şımarıklıkları kendilerine yetiyor” diye yanıtlıyor. Nam-ı diğer “Topal Ali” belki de çocuk­larımıza miras bırakabileceğimiz en önemli tümce “Çok dürüst ve iyi bir insan” ödülünü toplumun vicdanında kazanmayı başarmış içimizden birisi…