Topluma en çok yön veren isim: Nam-ı diğer Ali Usta

Bu yazı 17 Eylül 2026 tarihinde yayınlanmıştır

Dostlar bugün size nam-ı diğer Ali Usta, Salih Ali’yi anlatmak is­tiyorum. Toplum tarihini anlatan Londra’da Bizim’Kiler kitabının yazarı olarak topluma en çok kat­kıda bulunmuş ve ona yön vermiş isim olduğunu düşündüğüm Ali Usta’nın Chelsea’de sakin bir ya­şam sürdüğünü ve sağlık sorunla­rıyla boğuştuğunu duydum. Ken­disine iyi dileklerimi sunuyorum. Bugün toplum; nüfus olarak 500 bine ulaşmışsa ve restoran sektö­ründe söz sahibiyse bana göre en büyük pay Kıbrıslı Ali Usta’nındır.

KKTC Temsilciliği ya da si­vil toplum kuruluşları neden Ali Usta’yı ziyaret edip O’nu sağlı­ğında onurlandırmazlar ki diye hep düşünmüşümdür. Toplumun avukatı olarak bunu birazcık da olsun telafi etmeye çalışayım… Londra’da Bizim’Kiler’in üçüncü cildi “Toplumun Yüzü”nde 100 lo­komotif isim arasında Ali Usta’yı şöyle anlatmıştım:

“Salih Ali toplumda bilinen adıyla “Ali Usta” 80’ini aşmış ol­masına karşın aktif olarak çalışı­yor. İşadamı ile 2013’te amiral ge­misi sayılan Wardour Street’teki Angus Steak House’da görüştük. Hayatında hiç röportaj verme­diği ve basınla hiç konuşmadı­ğını belirterek kendisini anlat­maktan hoşlanmadığını söyleyen “Ali Usta”, ısrarlarımız karşısında bizimle kısa da olsa sohbet etti.

1955’te Londra’da para kaza­nıp adaya geri dönmeyi amaçla­dığını fakat işe güce dalıp Lond­ralı olduğunu anlatan “Ali Usta”, ilk geldiği yıllarda Londra’da 30 bin Kıbrıslı Türk nüfusunun ol­duğu bilgisinin aklında kaldığını aktardı. Kıbrıs davası için diğer yurttaşlarıyla birlikte pek çok gösteri yürüyüşüne katıldığını anlatan “Ali Usta” da pek çok toplum üyesi gibi yaşam müca­delesine bulaşıkçılık yaparak başlamış…

“Ali Usta”, 5 yıl boyunca çok az ücret karşılığında haftada 90 saatin üzerinde çalıştığını, bu sü­reçte para biriktirmeye çalışırken bir yandan da sektörün incelikle­rini öğrenmeye çabaladığını söy­lüyor…

ABD’de yaygınlaşan ayaküstü yiyecek restoranları 1950’lerin sonunda Londra’da da açılmaya başlar. “Ali Usta” 1960’da bir arkadaşıyla ortaklaşa Merkez Londra’da ilk “franchise” Wimpy şubesini açar. Bir süre sonra yola kendi devam ederek kısa sürede şubelerin sayısını 115’e çıkarır. Wimpy’ler Londra’da iş arayan Türk işçiler ve cep harçlığını çı­karmak isteyen Türk üniversite öğrencileri için ekmek kapısı olur. Ali Usta, “yeğenim” diye hi­tap ettiği çalışanlarından da bir zamanlar kendi çalıştığı iş tem­posunu bekler. Osman Balıkçı­oğlu “Londralılar” kitabında bir zamanlar yanında çalıştığı Ali Usta’yı şöyle anlatıyor:

“Çalışanlar, yemeklerinde an­cak bir hamburger veya cheese­burger ve chips yeme hakkına sahiptirler. Fazlasını yiyemezler, yerlerse parasını ödemek zo­runda kalırlardı… Ha bir de soğuk içki veya kahve içmelerine izin ve­riliyordu. Tatlı, dondurma falan ancak parası ödendiği takdirde yenilebiliyordu… O günlerde Sa­lih Ali’nin en büyük sorunlarından biri de işçi sıkıntısıydı. Haftada 70- 80 saat arası çalışacak işçi bulmak zordu. Hem de as­gari ücretle… Haftada 6 gün çalışmak zorundaydım. Bir gün saat 11-19, bir gün de saat 9-22 arası çalı­şıyordum ve saat ücreti yalnızca 3.5 pence. Bahşiş­lerle yevmiye 20 sterlin oluyordu. Kıbrıs’ta memuriyette aldığımın 3 katı ol­ması beni fazlasıyla memnun etse de bu ücret Londra’da devamlı yaşamak zorunda olanlara cazip gelmiyordu…”

İşadamı bize o günleri şöyle anlattı: “Niğde Aksaray’dan Erzurum’a pek çok ‘work per­mit’ imzalayarak işçi davet et­tim. Binlerce Türk Londra’ya ge­lip çalışma fırsatı elde etti. Tek kalemde 40-50 ‘work permit’ im­zaladığım oldu. Yıllar sonra bana ‘work permit’ imzalayıp işçi geti­ren bir Türk’ün bu iş karşılığında para aldığını öğrendiğimde çok üzüldüm…”

Ali Usta’nın Wimpy’lerindeki çalışma koşulları toplumda ilk büyük grevin gerçekleşmesine de neden olur. İngiltere Türk İle­rici Birliği’nin (İTİB) önderliğinde örgütlenen grev, Wimpy’lerde ça­lışan Türk işçilerinin yoğun katı­lımı ve sosyalist Türk öğrenci­lerin desteğiyle başarıya ulaşır. İTİB, Wimpy zincirinde çalışan Türk işçilerini greve hazırlamak için 1972-74 arası “İşçi” adlı haf­talık dergi çıkarır. Dergiyi çıka­ranlardan Ziya Akşahin’e göre 12 pence satılan İşçi, İngilte­re’deki işçi hakları sendikal ör­gütlenmeyi Türk işçilerine anlatarak önemli bir işlev başarır. Ali Usta, grev sonrasında 1977’de Wimpy’den “franchise” lisans hakkı da bi­tince de Aberdeen Steak House zinciri kurduğunu söylüyor. 29 yıl içinde Aberdeen Steak House sa­yısını 50’ye çıkarır… Çoğu Merkez Londra’da olan restoranlarında yine çoğunlukla Türk işçiler ça­lışır. Aberdeen Steak House’ları devreden iş adamı 2002’de ise Angus Steak House’ları kurar. İş yaşamında pek çok kez dibi gör­mesine karşın mücadeleyi elden bırakmadığını belirten “Ali Usta”, Türklere iş fırsatı yaratmaktan dolayı çok memnun olduğunu sözlerine ekliyor.”

Medyada görünmekten ve kendisinden söz edilmesinden hoşlanmadığını vurgulayan işa­damı, elinizde tuttuğunuz çalış­manın topluma bir hizmet oldu­ğuna inandığı için bizi kırmaya­rak konuştuğunu da belirtiyor. İki oğlu ve bir kızı olan “Ali Usta”, ilerleyen yaşına rağmen hala di­namik ve işyerleriyle ilgili en kü­çük işi bile bizzat kendisi takip ediyor. Hoş sohbet ve yardımse­ver olarak da tanınan “Ali Usta” çok iyi bildiği cumhuriyet tarihi ve Atatürk’ün anılarını sohbet sırasında anlatmaktan da büyük keyif alıyor.

KKTC’nin lideri Rauf Denktaş ile anılarını da aktaran işadamı Türkiye ve KKTC’nin küresel so­runları aşıp, gelişmiş birer ülke olarak dünyada hak ettikleri yer­lerini almasını diliyor…