Ah!.. nerede, o eski̇ günler mi̇?

Bu yazı 17 Ekim 2017 tarihinde yayınlanmıştır

Hepinize merhaba,  “Ah!… Eskiden her şey ne kadar güzeldi, ne kadar da mutluyduk! O günlere dönebilsek keşke.” de­diğiniz oluyor mu hiç?

Pazarlama sektöründe tüketi­cilerin davranışları ve psikoloji­leri üzerine yaptıkları araştırma­lara yer verdikleri, orijinal ismi “ Nostalgia for early experience as a determinant of consumer pre­ferences” olan kitapta nostalji/ geçmişe hasret tanımı şu şekilde “Nostalji, bir kişinin daha gençken çok popüler ya da moda olan in­sanlarla, yerlerle ve objelerle bağ­lantılı olan tecrübeleriyle pozitif yönde oluşan bir tercihtir.”

Aslında bu psikolojik deney­lerle varlığı defalarca kanıtlanan bir olgu.

Çoğu insan kendi yetiştiği ve çocukluğunu geçirdiği dönemi (eğer o dönem tramvatik anılarla dolu değilse) en güzel dönem ola­rak görmektedir. Örneğin 2000’le­rin başında 80’li yılların övülmesi modayken günümüzde çocukluğu 90’lı yıllarda gecenler yetişkinliğe eriştiği için bu yılların övülmesi moda oldu.

Mesela günümüzde 90’larda bü­yüyen nesil her şeyin (örneğin: müziğin, filmin, dizilerin, komşu­lukların, çevrenin) en iyisinin o dönemde olduğunu iddia ederken aynısını 10 yıl önce de 1980’lerde büyüyen nesil yapıyordu. 2060 yıl­larına geldiğimizde de 2010 yılları övülecek.

Daha sonra yapılan diğer araş­tırmalarda da bazı insanların geç­miş odaklı, bazılarının şimdi ki zaman odaklı, bazılarının da ge­lecek odaklı olduğu ortaya çıka­caktı. Buna göre geçmiş odaklı in­sanlar sürekli geçmişi düşünüyor, geçmişi özlüyor.

Karşılarına çıkan her şeyi geç­mişteki versiyonlarıyla karşılaş­tırıyordu. Şimdiki zaman odaklı insanlar geçmiş veya gelecekle pek ilgilenmeyen, şu anda popüler olan şeylere odaklanan insanlar. Bu insanlar arada sırada nostalji­nin etkisine girebilse de ilk grup­takilerin aksine bu etki geçici olu­yor ve kolayca bunun etkisinden çıkabilecektir.

Örneğin 1990’larda doğan in­sanlardan bu gruba ait olan biri “Evet 1990’lar güzeldi ama bugün­ler de güzel” seklinde düşünecek­tir. Üçüncü grup ise gelecek odaklı olan bir grup.

Bu gruptakiler zaman zaman hasret duyabilir ama geleceğin daha iyi olacağı umudunu her za­man içlerinde tutarlar. Bu gruba ait olanlar sürekli “İleride bir za­manda çok rahat edeceğim” diye­rek ağır çalışmayı kabul ederler.

‘Bunlar için mutluluk çoğu zaman henüz gelmemiş olan ama gelmek üzere olandır. Bunların ilkesi de “Şu okul/iş bitsin hayatım süper olacak” şeklindedir.

İlk gruptaki insanlar belki de geleceğe yönelik umutlarını kay­bettikleri için geçmişte takılıp kalmıştır. Üçüncü gruptakiler de geçmişte mutluluk yaşamadıkları için bunun gelecekte bir gün ge­leceğine ikna olmuştur.

Bu sadece zamanla değil coğ­rafyayla alakalı da olabiliyor. Me­sela çocukluğu bir ülkede geçip yetişkin iken yurtdışına taşınan birçok insanın “Dünya’da memle­ketim gibisi yok” seklinde düşün­düğü biliniyor. Bu durumda insan­lar sadece geçmişte yaşadıkları zamanlara veya geçmişteki arka­daşlarına değil aynı zamanda geç­mişte yaşadıkları topraklara da belli bir bağlılık ve özlem duy­maya başlıyorlar.

Mesela benim gibi İstanbul’dan sonra Londra da senelerce yaşa­yınca, kendi şehrinin hep güzel­likleri akla gelebiliyor. İstanbul’a gitmeyi güneşli pırıl pırıl bir ha­vada balkonda oturup, Türk kah­vesi keyfi hayali ile bekleyebiliyo­rum. Farkındaysanız hayalini kur­duğum şeyler boğaza nazır lüks bir mekanda akşam yemeği değil. Evimin balkonunda, bahçenin ha­rika çiçekleri eşliğinde bir Türk kahvesi içmek. Pek meşhur bir söz vardır:

Dünya gölgen gibidir kaçarsan kovalar, kovalarsan kaçar.

O zaman elimizdekinin ve içinde bulunduğumuz zamanın kıymetini bilmeyi diliyorum.

Sevgi ile kalın…

e-mail: info@ndlondon.com