Noel Baba da bizim gibi Türkiyeli

Bu yazı 31 Aralık 2013 tarihinde yayınlanmıştır

Noel Baba yani İngilizcesiyle “Father Christmas” da bizim gibi bir Anadolulu… Noel Baba St. Nicholas 245’de doğduğu Anadolu’da “İyiliğin iyisi gizlidir” felsefesiyle insanlara yardım etti. Noel Baba’yı kapitalizmin adamı yapmak isteyen Coca Cola 1931’de şimdiki Noel Baba tipini reklam amacıyla yarattı.
Şimdi “Noel Baba’nın Hıristiyanların (gerçi kültürün bir parçası olmuştur artık) Christmas kutlamalarıyla doğrudan bir ilişkisi yok” desem. İnanır mısınız? Anlatayım. Noel Baba diye bilinen Niko, 245’de Türkiye’de bir Akdeniz kasabası olan Patara’da doğar. Benim gibi has Anadoluludur. Piskopos seçilince de St. Nicholas diye anılır.
Yaptığı gizli iyiliklerle ünlenen St. Nicholas’ın evlenemeyen komşusu için bacadan altın attığı, altınların da çorbanın içinden sürpriz olarak çıktığı bilinir. Anadolu’da iyiliğin iyisi gizlidir hâlâ…
Anadolulu Aziz Nicholas’ın Anadolu yardım kültürü Cenevizlilerce Avrupa’ya, Hollanda’lılarca da ABD’ye taşındı. St. Nicholas öldüğünde Kale yakınlarındaki lahide gömüldü. Cenevizler , St. Nicholas’ın kemiklerini Antalya’dan İtalya Bari’de inşa edilen lahite kaçırdılar. Romalıların 6 Aralık çocuklara hediye dağıtma günü St. Nicholas’ı anma günüyle birleşti. Daha sonra bu gelenek, 24 aralık gecesi Avrupa’da (25 Aralık İngiltere’de) Christmas kutlamalarına dönüştü.
Noel Baba aslında beyaz atıyla dünyanın çevresinde uçan Norveçli mitolojik tanrı Vodan’ın imajıdır. 8 ren geyiğinin çektiği uçan kızak da William Gilley’in bir çocuk şiirinden esinlenildi. İsveçli Haddon Sundblom da 1931’de günümüzde yaygın bir biçimde kullanılan Noel Baba çizimini Coca Cola reklamı için hazırlamıştı. Sundblom’un çizgisini çocuklar benimseyince Noel Baba, evrensel kültürün bir parçası oldu.
NOEL BABA ANADOLULU
Yüzyılımızda “emperyalist, kuzeyli, gelişmiş, sanayileşmiş” ya da “birinci dünya” diye tanımlanan ülkelerin kültürleri de ekonomileri gibi evrenselleşmede baskın ve belirleyici yanı oluşturuyor. Noel Baba’nın evrenselleşmedeki özü, çocukların gizli hediyelerle mutlu edilmesi. “Anadolulu Niko Efendi’nin Noel Baba’ya dönüşmesini, gelişmiş kapitalist ülkelerdeki insana özgü değerlere olan özlem” diye açıklamak çok safça olur. Kapitalizmle özdeşleşen Coca Cola; Noel Baba’ya el attığına göre, kapitalizmin tüketim ekonomisindeki art niyetini düşünmemiz gerekir. Bir başka olgu da Noel Baba’nın Anadoluluğunun gözardı edilmesi… “Emperyalist, kuzeyli, gelişmiş, sanayileşmiş” ya da “batılı” diye tanımlanan ülkeler, yakın tarihlerine şöyle bir göz atsalar; Noel Baba’nın Demreli olduğunu ve pek çok önemli şahsiyetin de köklerinin Anadolu’ya, Truva’ya uzandığını görecekler.
Noel Baba’nın topraklarında “tereciye tere satmak” diye bir deyim vardır. Batı’nın tere satmaya çalıştığı Anadolu, Batıya verdiklerini geri alırsa paralarıyla çırılçıplak kalırlar bu soğukta. Yalnızca Noel Baba’yı geri çekse, Noel kutlamasız kalırlar bu Noel’de. Bütün bunları biliyorlar mı? Bilmiyorum!
Noel Baba, Coco Cola’nın adamı mı diye sorarsanız? Anadolu onu kimseye bırakmaz! Onu adım gibi biliyorum. Bu arada Açe Bölgesi Uleması; Müslümanların 25 Aralık’ta Hristiyan komşu ve arkadaşlarının Noel’ini kutlamalarını “günah” ilan ederek yasak koymuş. Bu karara inat herkesin Noel’i kutlu olsun dostlarım… Tabii yeni yılınız da…