Sadiq Khan’ın önlenemeyen eriyişi

Bu yazı 26 Şubat 2026 tarihinde yayınlanmıştır

Londra büyük bir metropol. Haliyle yönetimi zor. Aslolan pusulanızı “Londralılardan mı?”, yoksa “bir avuç şirketten mi?” yana kullanacağız. Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan için “İşçi Partili, sosyal hakları korur” dedik, “Babası otobüs şoförü emekçidir, emekçilerin halinden anlar” dedik, “etnik kökenli, göçmen dostudur” dedik.

Hayal kırıklığına uğradık. Ne yazık ki başkanın pusulası dev şirketleri gösterdi, özellikle otomotiv sektörü Londra belediyesinde alınan kararlarda hep baskın çıktı. Basından bir haber: TfL toplu ulaşım otobüslerindeki yolcu sayısı düştü. Bu durum bazı hatların iptali ya da sefer sayılarının azaltılmasını gündeme getirdi. Londra Metrosu’nda da yolcu sayıları da hedeflerin gerisinde kaldı.

1 Mart itibarıyla, 1,75 sterlinlik sabit otobüs ücreti hariç olmak üzere TfL ücretlerinin yüzde 6 artırılması planlanıyor. “Toplu ulaşımı desteklemek gerekirken kullanıcı sayısında düşüş yaşanıyormuş.

Bu sonuç Başkan Khan’ın eksi hanesine eklendi tabii. Başkan Khan eski otomobillere 2023 ve 25’te yasak getirirken otomotiv devleri çok sevinmişti. Oysa ortalama bir otomobilin ömrü 10 yıldı ve bu yasağa gerek kalmadan sancısız bir geçiş yapılabilirdi. Bu ani sayılacak yasak ile toplu ulaşıma yapılan Khan zamları düşük gelirlileri çok olumsuz etkiledi. Üstelik “çevre dostu” bahanesiyle yapılan operasyonda en çok toplu ulaşım darbe yemişti. Oysa yapılması gereken toplu ulaşımı ucuz ve cazip kılmaktı.

Başkan Khan’ın ulaşımdaki günahları epeyce. Londra’da 2020’de hız kazanan bazı bağlantı yollarını kapatarak meskenlerin yoğun olduğu sokaklarda trafiği azaltmak için “Low Traffic Neighbourhood-LTN” uygulamasına hâlâ tepkiler sürüyor. Londra’daki belediyelerin merkezi hükümet ve Transport for London’ın LTN ödeneğinden yararlanma yarışı 2020’de yol kapanması, çıkmaz sokak uygulaması ya da 7-19 arasında motorlu araç giriş yasağı başlatmıştı. Başkan Khan bu saçma sapan uygulamanın en büyük savunucusu ve uygulayıcısı oldu. Araştırmalar gösterdi ki; kapanan yollar bir aracın yolunu uzattığı için hava kirliliğine katkısını daha da artırıyor.

Ayrıca araçtan çıkan emisyonun, korunduğu söylenen bölge hava sahasını ihlal etmediğini söyleyemiyor.

“Tepkiler sürüyor” demiştim. Geçen ay Hackney Belediye binası, LTN uygulamalarına karşı düzenlenen protestoların odağı oldu. Hackney sakinleri, “Yollarımızı açın  sloganlarıyla belediye meclisi toplantısını fiilen durdurdu. Toplantı salonunu dolduran kalabalık, yol kapatma uygulamalarının günlük yaşam üzerinde ciddi olumsuz etkiler yarattığını savundu. Protestocular, LTN’ler nedeniyle çocukların okula geç kaldığını, ailelerin cenazelere yetişemediğini ve ambulansların trafikte sıkıştığını dile getirdi.

Belediye binası önünde toplanan grup, toplantı boyunca slogan atarak tepkisini sürdürdü. Bölge sakinlerinden ShaToya Rose, 1.800 imzalı dilekçeyi meclise sunarak, belediyenin trafik politikalarına olan güvenin ciddi biçimde zedelendiğini söyledi. Rose ve diğer konuşmacılar, belediyenin sunduğu hava kalitesi ve trafik verilerinin, sahadaki deneyimlerle örtüşmediğini savundu. Diyaliz ve kemoterapi randevularına geç kalındığı, bazı cenaze törenlerinin aksadığı örneklerle aktarıldı.

Belediye Başkanı Caroline Woodley ve iklimden sorumlu meclis üyeleri, bağımsız verilerin hava kalitesinde iyileşme gösterdiğini savundu. Mavi rozetli sürücüler için muafiyetler ve okul servis güzergâhlarında değişiklikler yapıldığını belirten yetkililer, geri bildirimlerin inceleneceğini açıkladı. Artan gerginlik nedeniyle toplantıya kısa süreli ara verilirken, LTN tartışmasının Hackney gündeminde de kalmaya devam edeceği sanılıyor.

Bir başka sorun da keyfi olarak Londra’daki ara geçiş yollarını kapatmak. Caledonian Road’da Joe’s Cafe’nin şefi Sefer Bilgiç de ana yola çıkış veren ara yolların bazılarına kaldırım örülerek kapatılmasını bir türlü anlamadığını belirterek şunları söylemişti: “Geçenlerde çete üyeleri birbirleriyle kapıştı, onlar bisikletle kaçıştılar, polis aracıyla sokağa giremedi.

Çünkü belediye yolu kapatmıştı. Ayrıca paralel yoldan ana caddeye çıkmak isteyen araç, kulağı tersinden göstererek fazladan petrol yakarak dolaşmak zorunda kalıyor artık. Bu uygulama çevre dostu mu oluyor şimdi yani?” Buyurun buradan yakın. Akıllı birisi, mantıklı bir açıklama yapsa da şu yol kapatmayı iyice bir anlasak. Başkan Khan; döneminde Londra’da çetelerin çoğaldığı, özellikle bıçaklı suçlar ve gençler arası şiddete karşı yeterince etkili önlem alınmadığı için de eleştiriliyor.

Tabii burada gençlere yönelik sosyal projelerin rafa kaldırıldığını da belirtmek gerekir. Londra’daki konut fiyatları ve kiraların artışı Khan döneminde can yaktı. Artık beyaz yakalı gençlerin ev alma şansı, mavi yakalı anne ve babalarından bile daha düşük hale geldi. Başkan Khan’a yapılan eleştiriler şunlar: Uygun fiyatlı konut üretiminin yetersiz kalması, planlama süreçlerinin yavaş işlemesi.

Konut piyasası büyük ölçüde merkezi hükümet politikalarından etkilense de Başkan Khan’ın bu konuda yetersiz ve öngörüsüz olmakla suçlandığını aktarmalıyım. Görünen köy klavuz istemeyecek. “Londralıların bir sonraki belediye başkanlığı seçimlerinde Başkan Khan ve İşçi Partisi’ne yanıtı çok sert olacak”